X
تبلیغات
daneshjoo

تاريخچه

مهندسي بهداشت از سال 1331 تا سال 1335 غالبا به صورت تيمي مركب از مهندسين كادر ستادي وزارتخانه در نقاط مختلف كشور فعاليت داشته اند . وظايف آنها علاوه بر تهيه دستوالعمل ها و فرمهايي در زمينه مراكز تهيه و توزيع و فروش مواد غذايي و اماكن عمومي ،‌ مبارزه با حشرات و جوندگان ، دفع فضولات جامد ،‌بهسازي منابع آب و طراحي نقشه هاي تيپ و اجراي پروژه هاي تامين آب آشاميدني بود ( در اين مدت نسبت به اجراي لوله كشي آب آشاميدني46 شهر در ايران اقدام شده است ) طراحي پروژه هاي آب آشاميدني با همكاري مهندسي مشاور ليچ فيلد صورت مي گرفت . در آذر ماه سال 1332 اولين دوره كمک مهندسي ايران با حضور 5 نفر از شهرستان تبريز ،‌5 نفر از تهران ، 5 نفر از شيراز ، 2 نفر از بابل و 2 نفر از رشت (جمعاپ 24 نفر) در پاكدشت ورامين (پلدشت سابق) تشكيل گرديد .

از سال 1335  مهندسي بهداشت بصورت اداره كل درآمد و در مدت كوتاهي در بسياري از استانهاي كشور ادارات مهندسي بهداشت ايجاد شدند . اداره مهندسي بهداشت تبريز در يازدهم ارديبهشت ماه سال 1331 با استخدام 6  نفر به مديريت آقاي مهندس علي بني سليماني شيباني و آقاي مهندس اسكات براندول آغاز به كار كرده  و در فعاليتهاي اوليه ضمن سمپاشي معدودي از منازل شهر تبريز نسبت به اجراي اولين پروژه آب آشاميدني در روستاي مايان سفلي اقدام نموده است .

 در سال 1340 مدت كوتاهي مهندسي بهداشت با اداره ريشه كني مالاريا ادغام گرديد ولي بنا به دلايلي ، ادامه فعاليت واحدهاي ادغام يافته ممكن نشده و در نتيجه مجددا اداره كل مهندسي بهداشت مستقلا به كار خود ادامه اد .

در طي سالهاي 1335-40 بعلت بوجود آمدن سازمانهاي و وزارتخانه هايي مرتبط با آب و برق مسئله تامين آب شهري از وظايف بهداري سابق منفك و به عهده وزارت آب و برق كشور گذاشته شد و بر تامين اب آشاميدني و بهسازي محيط روستاها توسط اداره كل مهندسي بهداشت تاكيد شد .

در طي سالهاي قبل از 1340 و بعد از آن تعداد زيادي از مهندسين رشته هاي مختلف بويژه ساختمان و شيمي جهت اخذ تخصص در زمينه بهداشت و مدارك تحصيلي فوق ليسانس ، اكثرا با استفاده از بورسهاي بين المللي به خارج از كشور اعزام شدند .

در اين‌ راستا پيرو تشكيل‌ دوره‌ كمك‌ مهندسي‌ بهداشت‌ و دوره‌ كمك‌ بهسازي‌ از اوان‌ تشكيل‌ اداره‌ مهندسي‌ بهداشت‌ به‌ همت‌ آقاي‌ دكتر فريس‌ در پاكدشت‌ ورامين‌ ، اولين‌ دوره‌ بهسازي‌ با پذيرش‌ ليسانسيه‌ هاي‌ علوم‌ (شيمي‌ ، فيزيك‌ ، زيست‌ شناسي‌ ،...) در دانشكده‌ بهداشت‌ دانشگاه‌ تهران‌

 آ غاز فعاليت‌ نمود ، اين‌ دوره در سال 1345 تبديل به دوره عالي بهسازي گرديد كه مدرك تحصيلي آن فوق ليسانس بود . در حال حاضر در 18 دانشگاه اقدام به تربيت نيروي انساني كارشناس در زمينه بهداش محيط و در 26 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني نيز نسبت به تربيت كارداني بهداشت محيط اقدام مي نمايند .

نشكيلات اداره كل مهندسي بهداشت در سال 1344 شامل ادارات آب و فاضلاب ، بهسازي (شهر و روستايي)، هوا و محيط كار بود .

نيروي انساني مهندسي بهداشت در سال 1344 در سطح كشور جمعا 564 نفر بود ، كه در حال حاضر به استثناء كادر اداري حدودا 3714  نفر پزسنل تخصصي شامل 999 نفر كارشناس و كارشناس ارشد  و 2815 نفر كاردان بهداشت محيط در واحدهاي بهداشت محيط سطح كشور مشغول انجام وظيفه مي باشند ، از اتفاقات مهم براي اداره كل ، تصويب قانون مواد خوردني ، آشاميني ، آرايشي و بهداشتي در سال 1346 بود كه زمينه اجراي قانونمندي را براي كنترل بهداشتي مراكز تهيه ، توزيع و فروش مواد غذايي و اماكن عمومي با استفاده از ماده 13 فراهم نمود .

در سال 1346 تامين آب آشاميدني و بهسازي محيط روستاها از وزارت بهداري به وزارت آباداني و مسكن انتقال يافت و در همين سال اداره كل مهندسي بهداشت به اداره كل بهداشت محيط تغيير نام يافت . در سال 1351 وظايف مذكور به عهده وزارت كشاورزي و پس از تشكيل وزارت تعاون به آن وزارتخانه محول گشت ، در سال 1356 با مصوبه اي وظايف ياد شده مجددا به اداره كل بهداشت محيط اعاده شد كه در سال 1358 مصوبه مذكورمورد تاكيد شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران قرار گرفت .

اجراي پروژه هاي تامين آب آشاميدني روستاها و عمليات بهسازي محيط با پيروزي انقلاب اسلامي توسعه قابل ملاحظه اي يافت ، ولي با توجه به اهميت و گسترش ساير فعاليتهاي بهداشت محيطي و لاجرم براي هماهنگ كردن تشكيلات بهداشت محيط با شبكه هاي بهداشتي و درماني كشور در سال 1369 مسئوليت تامين آب آشاميدني روستاها به سازمان جهاد سازندگي واگذار گرديد و بدينوسيله زمينه ادغام فعاليتهاي بهداشت محيط در شبكه فراهم شد .

در سال 1374 براي تعديل نيروي انساني و كاهش ابعاد تشكيلاتها در وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي دو اداره كل بهداشت محيط و اداره كل بهداشت حرفه اي ادغام يافتند ، با ادامه روند كوچك سازي تشكيلات و واگذاري بعضي از وظايف به بخش خصوصي تفويض اختيار مسئوليتها به دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني در آذر ماه 1379 اداره كل بهداشت محيط و حرفه اي به دفتر سلامت محيط كار و حرفه اي تغيير نام يافت .

+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم مرداد 1389ساعت 22:2  توسط حسین کیاشمشکی  | 

موضوع تحقیق:

 کاربرد رآکتورهای بیولوژیکی غشایی (Membrane bio reactor) در تصفیه فاضلاب

 مقدمه­ای بر بررسی و انتخاب فرآیند

مولفه­های درخورتوجه موجود در فاضلاب با روش­های فیزیکی، شیمیایی و زیست‌شناختی زدوده    می­شوند. هر یک از روش‌ها معمولا با عنوان عملیات واحد فیزیکی، فرایندهای واحد شیمیایی و فرایندهای واحد زیست‌شناختی طبقه­بندی می­شوند. به روش‌های تصفیه‌ای که نیروی فیزیکی در آن‌ها بیشترین سهم را دارد عملیات واحد فیزیکی گفته می­شود. غربال‌گری‌، اختلاط، ته‌نشینی، انتقال گاز، صاف سازی و جذب سطحی، نمونه هایی از عملیات واحد فیزیکی هستند. به روش‌های تصفیه‌ای که زدایش یا تبدیل اجزای سازنده در آن‌ها با افزایش مواد شیمیایی یا واکنش‌های شیمیایی دیگر صورت می‌گیرد فرایندهای واحد شیمیایی می­گویند. گندزدایی، اکسیداسیون، و رسوب‌دهی در این دسته جای می‌گیرند. روش‌های تصفیه‌ای که حذفِ اجزای سازنده در آن‌ها با فعالیت زیست‌شناختی صورت می‌گیرد فرایندهای واحد زیست‌شناختی نام دارند. تصفیه زیست‌شناختی اصولا برای حذف مواد مغذی و اجزای آلی زیست تجزیه‌پذیر از فاضلاب صورت می‌گیرد. فرایندهای لجن فعال و صافی چکنده در این دسته جا دارند. عملیات‌ها و فرایندهای واحدی در حالت‌های ترکیبی گوناگون در نمودارهای جریان تصفیه رخ می‌دهند.

سرعتهایی که در آن تبدیل­ها و واکنش‌های فیزیکی، شیمیایی و زیست‌شناختی روی می­دهند از نظر کاربردی مهم است زیرا در اندازه تجهیزات مورد نیاز برای تصفیه که بایستی فراهم شوند تاثیر می‌گذارد. سرعت تبدیل و واکنش‌ها و درجه تکمیل آن‌ها معمولا تابعی از اجزای سازنده دست­اندرکار، دما، و نوع رآکتور ( مخزن یا حوضچه‌ای که واکنش در آن روی می­دهد ) است.

 بنابراین هم دما و هم نوع رآکتور به‌کارگرفته‌شده تاثیر مهمی در انتخاب فرایند تصفیه دارد. علاوه بر این، بسیاری الزامات زیست محیطی و دیگر الزامات فیزیکی بایستی در انتخاب فرایند منظور شود. اصل اولیه در تحلیل عملیات‌ها و فرایندهای واحد فیزیکی، شیمیایی و زیست‌شناختی مورد استفاده


در تصفیه فاضلاب اصل موازنه جرم مواد است که براساس آن جرم مواد پیش و پس از تبدیل و واکنش‌ها محاسبه می‌شود.

1-2- رآکتور

 تصفیه‌ فاضلاب که شامل عملیات واحد فیزیکی و فرایندهای واحد شیمیایی و زیست‌شناختی می‌شود در جایگاه­ها و یا حوضچه‌هایی صورت می‌گیرد که رآکتور نامیده می‌شوند.

1-3- تاریخچه تصفیه غشایی فاضلاب

در سال ۱۷۴۸ فیزیکدان فرانسوی به­نام Jean Antonie Nollet برای اولین بار پدیده­ای که امروزه به نام اسمز شناخته می­شود، فرایندی که در آن آب از غشایی نیمه­تراوا عبورکرده و تا برقراری حالت تعادل از محلول مایع با غلظت کمتر به سوی محلول مایع با غلظت بیشتر حرکت می­کند، را توصیف کرد. دویست سال بعد، محققان این پدیده را برای ابداع اولین سیستم اسمز معکوس به­کار گرفتند. آنان دریافتند که با اعمال نیرو(energy) (به­صورت فشار و یا خلاء) به یک محلول مایع با آلاینده­های بیشتر، آب کماکان قادر است در غشا حرکت کرده، آلاینده­ها را باقی گذارده و آبی عاری از آلاینده را خارج کند(شکل۱-۱). به عبارت دیگر به­منظور حذف ذرات بسیار کوچکی همچون نمک­ها، ویروس­ها، آفت­کش­ها و بیشتر ترکیبات آلی می­توان آب را تحت فشار بالا و یا در خلاء به غشاهایی نازک هدایت کرد. سیستم های اسمز معکوس(RO) اولین گونه­های سیستمهای غشایی بودند که درتصفیه­خانه­های پیشرفته فاضلاب به­کار گرفته شدند. این موارد اولیه محدود به احیا/استفاده مجدد آب و یا تغذیه آب زیرزمینی بوده و از نظر جغرافیایی محدود به مناطقی بودند که با کمبود آب روبرو بودند. سیستم­های اسمز معکوس را می­توان به­منظور حذف یون­ها و جامدات محلول و همچنین حذف مواد آلی از جریان خروجی نوع سوم(tertiary) با کیفیت بالا به­منظورجلادهی(polish) به جریان خروجی پایانی برای استفاده مجدد و یا تغذیه (Recharge) آب­های زیرزمینی به­کار برد.


سابقه استفاده از غشاء برای صاف کردن به اوایل قرن ششم بازمی­گردد. دردهه سوم قرن بیستم غشاها برای جداسازی، خالص­سازی و یا غلیظ­سازی محلول­ها به ویژه سیال­های حاوی میکروارگا نیزمها مورد استفاده قرار گرفت. سیرتکاملی این پدیده با انجام پژوهش­هایی بر روی ساخت انواع غشاها ساخت فرآیند به گونه­ای ادامه یافت که درحال­حاضر این فرایند یکی از شیوه­های اصلی شیرین­سازی آب دریا محسوب می­شود. فرآیندهای غشایی طی2دهه گذشته، کاربردهای متنوعی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی یافته­اند. امروزه علاوه بر تصفیه آب و پساب؛ استفاده از این فن­آوري در فرآیند تولید و پالایش مواد نیز جذابیت زیادی پیدا کرده است. فرایندهای غشایی به شیوه­های فیزیکی برای جداسازی حلال از نمک­های محلول در آن با استفاده از غشاءهای نیمه­تراوا اطلاق می­شود. این فرآیند در سال­های اخیر پیشرفت­های زیادی داشته است .

مهم­ترین زمینه­های رقابت فن­آوری غشایی با فرايندهای کلاسیک در صنعت نفت عبارتند از:

۱- شیرین­سازي گاز ترش (حذف CO2 و H2s  از گاز طبیعی).

۲- بازیافت و خالص­سازي هیدروژن از جريان­هاي گازی نظير بازيافت هیدروژن از گازهاي خروجی واحدهای پالایشگاهی نظیر هیدروکراکر، هیدروتریتر، FCC و غیره.

۳- بازیافت هیدروژن از گازهای خروجی واحدهای تولید آمونیاک.

4- تنظیم نسبت اجزای گاز سنتز به منظور استفاده در انواع فرآيندهای تبدیلات گازی حذف بخار آب از هوا و گاز طبيعي.

۵-  بازیافت وجداسازي هیدروکربن­هاي سنگین از جریان گاز طبیعي و سایر جریان­های گازی.

6- تولید نیتروژن ازهوا و تولید هوای غنی از اکسیژن.


یکی دیگر از زمینه­هايی که طی سال­های اخیر به شدت مورد توجه قرارگرفته، راکتورهای غشایی هستند که با انجام همزمان واکنش شیمایی و جداسازی، بسیاري از محدودیت­های فرآيندهای کلاسیک را مرتفع می­كنند. بخش قابل­توجهی ازتحقيقات در زمينه راكتورهاي غشايي، با واكنش­هاي تبديلات گازی و نیز سایرتبدیلات شیمایی در صنایع پتروشیمی و پالایش نفت مرتبط است. چنانچه اين تحقيقات به نتايج مطمئنی براي استفاده در مقیاس صنعتی دست یابد، آینده بسیاری از فرآیندها را در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی تحت­تاثیرخود قرارخواهد داد به این دلایل، لزوم همگامی بخش تحقیقات کشور ما با تحقیقات جاری در دنیا، در این زمینه کاملا محسوس است .

فرآیندهای غشایی به نام­های زیر نامیده می­شوند: غشاها را به­صورت کلی بواسطه­ی اندازه­ی منفذ غشا، فشار اعمال شده، WMCO و براساس اندازه کوچکترین ذره که تحت­تأثیر نیروی فشاری از غشاء عبور می­کند دسته­بندی می­کنند: 

الف) میکرو فیلتراسیون       Micro filtration      

ب) اولترا فیلتراسیون           Ultra filtration

پ) نانو فیلتراسیون            Nano filtration

ت) اسمز معکوس    Revers osmosis – hyper filtration

ساز و کارحذف آلاینده­ها در میان گونه­های مختلف غشاها به­شکل چشمگیری متفاوت است. مایکروفیلتراسیون وUF، یون­ها و بطورکلی­تر جامدات محلول را حذف نمی­کنند؛ مایکروفیلتراسیون می­تواند باکتری­ها و موجودات ذره­بینی (microorganism) با ابعاد بزرگتری را حذف کند؛ آلترافیلتراسیون نیز قادر به حذف برخی ویروس­ها می­باشد؛ اسمز معکوس بیشتر جامدات منجمله نمک­های محلول و یون­های فلزی را حذف می­کند.


با توجه به آلاینده­های اختصاصی مورد نظر در سیستم تصفیه­ی فاضلاب و با توجه به اهداف کیفی جریان خروجی، باید گونه­ی مناسبی از غشا انتخاب شود.

رآکتور MBR همانطور که از نامش پیداست به صورت بیولوژیکی و غشایی می­باشد.

 

 

 

 

 

 


1-4- بیوراکتورهای غشایی (MBR)

ترکیب فرآیندهای بیولوژیکی با جداسازی غشای (Membrane Separation) یکی از جدیدترین تکنولوژی­های تصفیه فاضلاب می­باشد که به سرعت درحال رشد در این صنعت است. راکتورهاي بيولوژيکي MBR که از يک راکتور بيولوژيکي (بيوراکتور) با بيومس معلق و ممبران­هاي ميکروفيلتراسيون با قطر ‌منافذ 4-1 ميکرون جهت جداسازي جامدات تشکيل شده­اند داراي کاربردهاي زيادي در تصفيه فاضلاب هستند. این سیستم­ها ممکن است با بیورآکتورهای دارای بیومس معلق هوازی یا بی­هوازی استفاده شوند. سیستم­های ممبران می­توانند فاضلاب خروجی را به کیفیت فاضلاب خروجی حاصل از ترکیب ته­نشینی ثانویه و میکروفیلتراسیون برسانند. جایگزین واحدهای ته­نشینی، فیلتراسیون شنی و گندزدایی می­شوند که در روش­های سنتی لجن­ فعال Conventional Activated Sludge(CAS) برای جداسازی مواد معلق استفاده می­شدند.

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


فرآیندهای لجن فعال متداول(دربالا)، membrane bio reactor (در پایین)

 

 

سیستمهای MBR علاوه براینکه کیفیت خروجی بسیار بالایی دارند، مساحت کمتری نسبت به سیستم­های سنتی اشغال می­کنند و درمقابل شوک­های تغییرات ورودی مقاومترند. تکنولوژی MBR موجب عملکرد فرآیند بیولوژیکی با دوره طولانی عمر لجن ( معمولا بین 20 تا 100 روز) و افزایش غلظت MLSS در محدوده 8000-15000mg/Lit می­شود. غلظت­های زیاد MLSS و میزان بالای SRT مزایای زیادی را شامل خواهد شد که عبارتند از تثبیت عملکرد لجن فعال، نیترفیکاسیون کامل و کاهش تولید لجن مازاد. غلظت بالای MLSS همچنین موجب کاهش حجم مورد نیاز هوادهی به مقدار 30 تا 50 درصد در مقایسه با روش سنتی است.

 

 


    

سيستم‌هاي MBR ممکن است با بيوراکتورهاي داراي بيومس معلق هوازي يا بي‌هوازي استفاده شوند. سيستم‌هاي ممبران مي توانند فاضلاب خروجي را به کيفيت فاضلاب خروجي حاصل از ترکيب ته نشيني ثانويه و ميکروفيلتراسيون برسانند.  MBRها براي تصفيه فاضلاب‌هاي بهداشتي و صنعتي و استفاده مجدد آب کاربرد دارند.

 

 

 

 

 


شکل ساده در توصیف فرآیندهای  MBR


در واقع سيستم­هايMBR عمليات ميکروفيلتراسيون و تصفيه بيولوژيکي را در يک واحد فرآيندي انجام مي­دهند. بنابراين به­عنوان يک واحد کمکي براي ته­نشيني ثانويه و فيلتراسيون هستند و يا کلاً نياز به اين واحدها را برطرف مي­نمايند. توانايي حذف ته­نشيني ثانويه و عملکرد در غلظت MLSS  بالاتر مزاياي زير را به همراه دارد:

1- بارگذاري حجمي بالاتر و بنابراين زمان ماند هيدروليکي کوتاهتري مي­تواند اعمال گردد.

2- زمان ماند سلولي (SRT) بالاتري با کاهش توليد لجن رخ مي­دهد.

3- عملکرد در DO هاي پايين و امکان نيتريفيکاسيون دي نيتريکاسيون همزمان در طرح‌هاي با SRT بالا.

4- جريان خروجي با کيفيت بالا در پارامترهاي کدورت، باکتري، TSS وBOD.

5- فضاي  بسیار کمتري براي تصفيه فاضلاب مورد نياز است.

6-  تعداد مراحل فرآیندی کمتر برای دستیابی به کیفیت بیشتر در خروجی.

7-  کارکرد در MLSS بالاتر نسبت به روش سنتی.   

8- کاهش میزان لجن تولیدی.

9- حذف نگرانی­ها در خصوص قابلیت ته­نشینی لجن.  

10-  قابلیت تصفیهBOD  های بالا در مقایسه با روش سنتی.    

11-  میزان کدورت خیلی پایین در پساب تصفیه شده.

12-   هزینه پایین تر بهره­برداری با توجه به ثبات عملکرد.

 

 


- مضرات MBRها شامل :

1) هزينه سرمايه گذاري بالا.

2) عمر کوتاه ممبران.

3) هزينه بالاي تعويض پريوديک ممبران‌ها.

4) هزينه هاي انرژي بالاتر.

5)گرفتگی زودرس و نياز به کنترل گرفتگي (Fouling) ممبران مي باشد.

سيستم‌هاي MBR دو شکل کلي دارند:

1- ممبران در داخل بايوراکتور غوطه­ور است.

2- ممبران خارج از بايوراکتور قرار مي­گيرد.

در نوع اول، غشا  ميکروفيلتراسيون مستقيماً درون راکتور لجن فعال قرار دارد. مدولهای MBR از نوع مستغرق در تانک بیولوژیک (لجن فعال) یا در تانک جانبی قرار می­گیرند و تحت عملیات وکیوم در حالی­که توده زیستی(Biomass) در پشت غشاء باقی می­ماند آب از درون غشاء و مدول عبور کرده و خارج می­شود.

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 


مدول‌هاي ممبران شامل ممبران‌ها، ساپورت آنها، اتصالات ورودي و خروجي خوراک و يک ساپورت اصلي مي­باشد. ممبران‌ها در معرض يک خلاء (کمتر از 50 کيلو پاسکال) قرار مي­گيرند که آب صاف را از درون ممبران‌ها بيرون مي­کشد درحالي­که جامدات در راکتور باقي مي­مانند. براي حفظ TSS درون راکتور و براي تميز نگه داشتن سطح خارجي ممبران‌ها، هواي فشرده در پايه مدول ممبران توزيع مي­شود، همانطور که حباب‌هاي هوا به سطح حرکت مي­کنند، شستشوي سطوح ممبران رخ  مي­دهد، هوا همچنين اکسيژن کافي را براي تامين شرايط هوازي تامين مي­کند.

 

 

 

شکل مربوط به MBR غوطه­ور


در MBR هاي نوع دوم،  لجن فعال از بيوراکتور به ممبران پمپ مي­شود و موادجامد درون ممبران باقي مانده و فاضلاب صاف خارج مي­شود. نيروي محرک فشاري است که بوسيله سرعت بالا درون ممبران ايجاد مي­شود. جامدات باقيمانده در ممبران مجدد به راکتور لجن فعال برگردانده مي­شوند. ممبران­ها براي جدا شدن جامدها بطور پريوديک Back wash شده و به صورت شيميايي براي جلوگيري از افت فشار تميز مي­شوند.

 

 

 

 

 


با جايگزين کردن اين نوع جداسازي به­جاي ته­نشيني ثانويه، ممبران مشکلات تورم لجن و ديگر مشکلات مربوط به ته­نشين‌هاي ثقلي را برطرف مي­کنند. سيستم‌هاي MBR مي­تواند در MLSS هاي بسيار بالاتر از راکتورهاي لجن فعال (15000-25000) ميلي­گرم در ليتر عمل کنند. اگر چه غلظت­هاي فوق قابل دسترسي است، ولي عملاً غلظت‌هاي بيش از 8000-10000  ميلي­گرم در ليتر بسيار هزينه­بر خواهد بود. فلاکس ممبران که سرعت حجم يا جرم جريان عبوري از سطح ممبران (ليتر بر متر مربع درساعت) است يک فاکتور مهم در طراحي است که بر اقتصاد طراحي نيز بسيار تاثيرگذار است. فلاکس‌هاي کمتر، منجر به غلظت‌هاي بالاتر MLSS مي­شود.


1-5- عملکرد بیولوژیکی سیستم های  MBR

بی­شک کلاریفایرها در سیستم­های لجن­فعال فضا و تسهیلات عمده­ای را به علت طراحی آنها براساس  بارگذاری سطحی در بر می­گیرند، به منظور صرف­نظر کردن از این گزینه، سیستم­های MBR جایگزین مناسبی برای کلاریفایرها به حساب می­آیند و از این طریق باعث بهبود جداسازی لجن و پساب خروجی می­گردند. سیستم­های MBR  قادر به تولید پسابی با کیفیت عالی:

 ) p=0/15mg/l و N= 2/2 mg/l، گندزدایی کامل باکتری­ها، کاهش قابل­ملاحظه ویروس­ها کاهش زیاد فلزات سنگین، کاهش زیاد میکرو آلاینده­های آلی مانند آفت­کش­ها و PAHS). غشا موجود در MBR از خروج جامدات بیولوژیکی و جامدات محلول با وزن مولکولی بالا، از بیورآکتور جلوگیری می­کند و تقریبا تمام مواد آلی در داخل MBR به آب و دی­اکسیدکربن تبدیل می­شود. در سیستم­های  MBRهیچگونه وسیله متحرکی وجود ندارد و هوادهی سیستم با استفاده از هوادهی دیفیوزری انجام می­گردد که از مزایای آن می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

1) تامین اکسیژن محلول به منظور تجزیه کامل مواد آلی.

2) ایجاد نیروی حرکتی به منظور حرکت مارپیچی فاضلاب در نتیجه افزایش زمان تماس و افزایش تجزیه میکروبی.

3) حذف جامدات موجود در سیستم بدون شستشوی معکوس و حذف لجن.

4) عدم تولید بوهای نامطلوب.

رشد باکتریایی در  MBR خیلی سریع اتفاق می­افتد و در همین حال پلی ساکاریدهای موجود در سلول باکتری­ها باعث چسبیدن آنها به ماتریکس شده و فیلم ثابت را تشکیل می­دهند، به علت بالا بودن نسبت سطح به حجم در داخل  MBR غلظت باکتریایی در یک واحد کوچک افزایش پیدا  می­کند و لذا همانند سیستم لجن فعال نیازی به برگشت لجن نیست، باکتری­ها در حین عبور فاضلاب از لابه­لای محیط بیولوژیکی چسبیده، اکسیژن، نیتروژن، فسفر و سایر مواد مغذی خود را از آن      


می­گیرند، سپس از طریق جذب، مواد مغذی را مصرف نموده و باعث افزایش  ضخامت لایه بیولوزیکی درسطح غشا می­شوند. بنابراین در اثر رشد لایه­های جدید، لایه­های قدیمی در اثر کمبود اکسیژن و از دست دادن قدرت چسبندگی خود از سطح غشاء کنده شده و ریزش پیدا می­کنند که اصطلاحا به این پدیده پوست اندازی می­گویند. نگهداری پایین نسبت F/M در رآکتور منجر به تولید حداقل لجن شده و در نتیجه اندازه تصفیه­خانه کاهش می­یابد، درحالت بهره برداری عملی سیستم  MBR، فیلم بیولوژیکی در حالت دینامیک قرار گرفته و رشد و ریزش لایه قبلی قرار می­گیرد.

1-6- تکنولوژی غشاء مورد استفاده در سیستم  MBR

اصولا غشاها دارای پنج شکل 1) صفحه و قاب 2) مارپیچی 3) فیبرتوخالی 4) لوله­ای 5) دیسک­دوار و استوانه می­باشند ولی عمدتا دو نوع غشا لوله­ای و فیبرتوخالی در سیستمهای  MBR مورد استفاده قرار می­گیرند. غشاهای لوله­ای به شکل لوله­هایی با منافذ داخلی هستند. فاضلاب با فشار وارد لوله شده و به صورت عمود بر غشا از آن خارج می­شود. عیب غشاهای لوله­ای پایین بودن نسبت سطح به حجم است ولی برای تصفیه فاضلاب­های دارای جامدات زیاد به علت عدم­گرفتگی منا سب هستند. غشاهای الیاف توخالی از فیبرهای فشرده و قابل انعطاف و دسته­بندی شده ساخته شده­اند. در این غشاها فاضلاب با فشار از بیرون فیبر وارد شده و آب تصفیه شده از یک انتهای دیگر فیبر خارج    می­شود. غشاهای الیافی دارای نسبت سطح به حجم بالایی هستند و در نتیجه امکان گرفتگی آنها بیشتر است. قابلیت انعطاف فیبرها امکان شستشوی معکوس آنها را بدون صدمه به غشا فراهم       می­کند. غشاهای الیافی عمدتا در فرآیندهای  MBR مستغرق مورد استفاده قرار می­گیرند.

 MBR در دو نوع آرایش خارجی و داخلی در سیستم­های تصفیه فاضلاب مورد استفاده قرار        می­گیرد.  MBRخارجی بعد از سیستم لجن فعال (هوازی و یا غیرهوازی) قرار گرفته و برای فاضلاب­های با آلودگی بالا و جریان کم مورداستفاده قرار می­گیرند مانند:  فاضلاب­های حاصل از محل دفن بهداشتی، صنایع داروسازی و غیره، درصورتی که  MBR داخلی در داخل رآکتور لجن فعال


تعبیه شده و به  MBR مستغرق معروف می­باشد. این نوع آرایش برای فاضلاب­های با جریان متوسط و زیاد مناسب بوده و قابل رقابت با سیستم­های متداول و پیشرفته هستند. برای فاضلاب­های با جریان زیاد مانند فاضلاب­های شهری و صنعتی، فاضلاب های آبجوسازی صنایع قند و کاغذ استفاده می­شوند.

1-7- بهره برداری سیستم های  MBR

بهره برداری از غشا تقریبا ساده است، یک پمپ برای تامین فشار و گردش جریان در مدول غشا لازم بوده و همچنین یک شیر برای  نگهداری فشار مواد تغلیظ شده مورد نیاز می­باشد. آب صاف شده معمولا در فشار اتمسفری خارج می­گردد. همچنان که مواد موجود در فاضلاب بر روی فیلتر تجمع پیدا می­کنند (پروسه گرفتگی غشا) فشار در قسمت تغذیه افزایش یافته در نتیجه فلاکس غشا و درصد پس زدن کاهش می­یابد. هنگامی که عملکرد غشا کاهش می­یابد، غشا از سرویس خارج شده و توسط عمل شستشوی معکوس و یا مواد شیمیایی تمیز می­گردد، به منظور جلوگیری از گرفتگی غشا و رسوب جامدات معلق در سطح غشا باید شرایط جریان متلاطم (عدد رینولدز بزرگتر از 2000 ) در غشا حاکم باشد. پارامترهایی همچون: فشار، درجه­حرارت، دانسیته فشردگی غشاء، فلاکس(میزان جریان در واحد سطح)، فاکتور احیا، رد کردن املاح، طول عمر غشا، PH، کدورت، مصرف انرژی و سرعت جریان، در بهره برداری  MBRموثر هستند. از مسائل مربوط به بهره برداری  MBR می­توان به فاکتور α و مصرف انرژی و گرفتگی غشا اشاره نمود. به­ طور خلاصه می­توان پدیده  Fouling(گرفتگی) را به دو گروه  Microfouling(رسوب­گذاری،گرفتگی­بیولوژیکی، جذب­سطحی/ گرفتگی توسط مواد آلی، انسدادمنافذ) و  Macrofouling (تشکیل کیک روی سطح غشاء ورود انواع آشغال و غیره) تقسیم بندی کرد.

 

 

 


1-8- کنترل بو و متعفن شدن ممبران­ها 

 


           

 

 

 

 

 

Illustration of membrane fouling

                                                                                                                                             

در رآکتور لجن فعال، روکش­های بیومس لایه بیرونی غشاها در یک MBR تکمیل شده در طی فاصله زمانی قطع پساب استفاده می­شود. ممکن است ذرات در منافذ داخلی ممبران­ها نفوذ کنند و سبب افزایش در افت فشار شوند، روش­های کنترل مداوم بوی بد ممبران­ها در طی بهره­برداری از MBR توسط تمییزکننده بسیار خورنده دوره­ای جهت حفظ ظرفیت صاف­سازی ممبران به کار     می­روند. یک روش پیشرفته توسط Zenon Enviromental جهت کنترل بوی بد سطح خارجی فیبرهای غشایی فرآیندهایی است که شامل سه مرحله می­شود:

اول، فراهم کردن هوادهی حباب درشت در بالای تانک ممبران مستقیما زیر فیبرهای غشایی، جریان حباب­های هوا در جهت عمودی بین فیبرها صعود می­کنند که سبب به کار انداختن فیبرها درخلاف جهت یکدیگر می­شود، وسبب فراهم کردن شستشوی مکانیکی می­شود.

دوم، صاف­سازی به فاصله زمانی هر30-15 دقیقه  به صورت منقطع انجام می­شود و فیبرهای غشایی توسط نشت به مدت 45-30 ثانیه شستشوی معکوس می­شوند.(Giese & Larsen ,2000) بقایای سیستم در خط درطی شستشوی معکوس زدوده می­شوند. زمان کامل برای شستشوی سریع معکوس


حدود 45 دقیقه در روز می­باشد. معمولا غلظت پایین کلر (<5 mg/l) جهت غیر فعال سازی و حذف میکروب­هایی که به سطح خارجی غشا می­روند در آب شستشوی معکوس نگهداری می­شود.

سوم، حدود سه بار در هفته محلول هیدروکسید سدیم قوی (حدود 100 mg/l ) یا اسید سیتریک در روش شستشوی سریع معکوس به مدت 45 دقیقه در رویه­ای که تمییزکنندگی باقیمانده نامیده می­شود استفاده می­شود. بعد از 45 دقیقه در هنگام تمیز کردن، سیستم توسط نشت به مدت 15 دقیقه شستشوی سریع داده می­شود یک عمل نشت اضافی شستشوی سریع به زهکش به مدت     15-10 دقیقه جهت تصفیه سیستم دارای کلر آزاد انجام می­شود یکدفعه خلاء نیز آغاز و ایجاد      می­شود، زمان کامل تعطیلی و عدم کارکرد سیستم در طی تمیزکنندگی باقیمانده حدود 75 دقیقه است. سیستم ضربان معکوس شبیه به یک سیستم شستشوی سریع یا تمیز کردن معمول است یک محلول کلر به صورت دوره­ای از طریق غشاها در جهت معکوس شبیه به شستشوی معکوس فیلتر پمپ می­شود. کاست­ها می­توانند به آسانی از حوضچه هوادهی توسط یک سیستم بالا برنده در یک حمام شستشو شیمیایی حذف شوند، زمانی که برای تمیز شدن حذف می­شوند، کاست­ها در حمام محلول کلر با غلظت زیاد در یک تانک کوچک جداگانه یا تانک مستقر شده در مجاورت تانک هوادهی قرار دارند، تمیز کردن خارجی هر 3 تا 6 ماه انجام می­شود. ترکیبی از شستشو با هوا، شستشوی سریع معکوس، و تمییزکنندگی باقیمانده در کنترل بوی بد غشاها کاملا موثر نیست و افت فشار غشاها را با زمان افزایش می­دهد، افت فشار غشاها برای نشان دادن مشکلات بوی بد و احتیاج به تمیز کردن پایش و مراقبت می­شود، در افت فشار ماکزیمم بهره­برداری (حدود 60 kpa) غشاها از تانک هوادهی جهت شستشو بازیافت حذف می­شوند (Fernandez et.al 2000 ) در طی شستشو بازیافت یک کاست غشایی در یک تانک شامل محلول هیدروکلریت سدیم 1500-2000 mg/l برای حدود 24 ساعت خیس می­شود. غشاهای یدک معمولا در تانک هوادهی در طی شستشو بازیافت نصب شده­اند همچنین کاهشی در ظرفیت تصفیه نداریم. یک روش مشابه جهت کنترل بوی بد برای غشا MBR


میتسوبیشی گزارش شده است (merlo  et . al 2000) در فرآیندهای Kubota MBR غشاهای صفحه – شناور برای تمییز کننده حذف نشده است و شستشوی سریع معکوس کم با محلول 5/0 در صد هیپو کلریت موثر نشان داده شده است. (Stephenson  et . al 200)

1-9- کاربردهای سیستم هایMBR در تصفیه فاضلاب

امروزه از سیستم­های MBR در تصفیه انواع فاضلاب­ها (صنعتی و شهری) در خیلی از کشورهای دنیا همچون امریکا، انگلستان، بلژیک، آلمان، ژاپن، نروژ، کانادا، هلند، فیلیپین، اسرائیل، دانمارک و...به صورت وسیع استفاده می­شود. از سیستم­هایMBR در تصفیه فاضلاب­های محتوی مواد شیمیایی، فاضلاب­های روغنی، فاضلاب پتروشیمی، صنایع داروسازی، دباغی، نساجی، رنگرزی، کاغذسازی، معدن، استیل، نیروگاه برق الکترونیک، صنایع غذایی، کشاورزی، فاضلابهای شهری و آب­های خاکستری استفاده می­شود. بررسی مقالات و ژورنال­های مختلف استفاده وسیع سیستم­های MBR را در تصفیه انواع  فاضلاب­ها و به خصوص فاضلاب­های شهری نشان می­دهد، در اکثر سیستم­های  MBR مورد استفاده برای تصفیه فاضلاب­ها میزان حذف COD، حدود %98 و میزان آمونیاک و BOD پساب حدود 5 میلی­گرم در لیتر گزارش شده است. سیستم­های  MBR می­توانند  به صورت­های هوازی، غیرهوازی و یا بی­هوازی مورد بهره­برداری قرار گیرند، این عمل امکان تصفیه بیشتر مواد آلی مختلف (مانند آمونیاک، ترکیبات آلی کلردار و نیتراتها) را فراهم می­نماید، جدول1 و 2 کارایی MBR را در تصفیه فاضلاب نشان می­دهد.

 

BOD5

COD

TOC

TKN

Total  N

Total  P

آب خام متوسط(mg/l)

154

335

99

51/7

0

8/25

آب تصفیه شده متوسط(mg/l)

2/5

27

10

2/1

NO3-N=2/6

0/45

کل حذف(%)

98/5

92

90

96

84

95

جدول1- راندمان تصفیه فاضلاب با MBR


جدول2- نتایج حاصل از مطالعه MBR برای تصفیه فاضلاب

BOD5                ورودی:mg/l 101                                     کلی فرم مدفوعی     ورودی: ml 76×105/100

                        خروجی:2-5mg/l                                                               خروجی:0/4/100ml

                        حذف:96%                                                                        کاهش لگاریتمی:7 واحد

جامدات معلق        بارگذاری:3KgBOD/m3.day                         ویروس                 کاهش لگاریتمی: 3 واحد

                       ورودی:56mg/l   

                       خروجی: 0/44mg/l

                       حذف: 92%

                                             

 

1-10- قابلیت فرآیندها

قابلیت تصفیه MBR توسط  حذف TSS,BOD و کلی­فرم و نیتروژن براساس مقیاس آزمایشگاهی و مطالعات full-scale بررسی می­شود. زیرا پساب لجن فعال  MBRها توسط فیلتراسیون از طریق غشاهای اسمی  0/4 µm تصفیه می­شوند. غلظت­های بسیار پایین جامدات معلق پساب، کدورت و BOD ایجاد شده­اند که پساب مناسبی را برای آبی که جهت استفاده مجدد ضدعفونی می­شود را فراهم می­نماید. مشخصات عملکرد سیستم­های  MBR در جدول 3  به صورت خلاصه  گزارش شده است، BOD پایین پساب و غلظت های پایین کدورت برای سیستم­های MBR  با غلظت­های  MLSS به مقدار  6000 – 16000 mg/l  ممکن می باشد. سیستمهای مقیاس   Full –scale و مقیاس آزمایشگاهی با فرآیندهای حذف نیتروژن بیولوژیکی در شرایط هوازی و کمبود اکسیژن (MLE ) با نتیجه غظت­های کمتر از  10 mg/lکه نیتروژن کامل پساب دست یافته است به کار برده می­شوند.(   Mourato  et.al 1999 , Revoir et .al 2000 & Giese et . al 2000 ) در این مطالعات جهت تغذیه نیترات تانک کمبود اکسیژن جداگانه بازیافت جریان ورودی به نسبت 6/0- 4/0 استفاده شده است. حذف نیتروژن در سیستم های  MBR همچنین در آزمون های  bench و مقیاس آزمایشگاهی توسط استفاده از هوادهی متناوب یا عملکرد در غلظت پایین  DO


برای رسیدن به SNdN  انجام می شود. مطالعه هوادهی متناوب با غلظت  MLSS 6000 mg/l  هدایت شده و فواصل هوادهی  on/off 15 دقیقه می باشد(Fernandez et .al 2000) ، میزان غلظت نیتروژن کامل پساب به حدود     7-10 mg/l دست یافته است. نیتریفیکاسیون کامل در غلظت های بالا  MLSS (بالای 13000 mg/l )احتمالا به علت محدودیت  DO در لجن فعال غیر ممکن می­باشد. در مطالعه آزمایشگاهی یک  MBR در غلظت پایین  DO (< 1 mg/l ) برای انجام  SNdN  با موفقیت عمل می­کند.

 

جدول 3- اطلاعات  بهره برداری و عملکرد معمول برای  MBR

Range

Unit

Parameter

Operational  data                                                                                                     

1.2-3.2

Kg/m3.d

COD loading

5000-20000

Mg/l

MLSS

4000-16000

Mg/l

MLVSS

0.1-0.4

g  COD/ g MLVSS.d

F/M

5-20

d

SRT

4-6

h

η

600-1100

L/m2.d

FLUX

4-35

Kpa

Applied vacuum

0.5- 1

Mg/l

DO

Performance  data                                                                                                 

<5

Mg/l

Effluent BOD

<30

Mg/l

Effluent COD

<1

Mg/l

Effluent NH3

<10

Mg/l

Effluent TN

<1

NTU

Effluent turbidity

 

 

 

 

 


1-11- هزینه­ی مجموعه­ی تاسیسات بیو رآکتور غشایی 

هزینه­ی سرمایه­گذاری اولیه و هزینه­های بهره برداری مربوط به یک مجموعه ی MBR کوچک برای مصارف محلی در ابعاد کوچک بر مبنای یک فاضلاب شهری با قدرت متوسط برآورد شده است. سه [حالت] اصلی پیکربندی مورد ملاحظه قرار گرفتند، این لوله­های چندتایی، رشته­های تو خالی و ورقهای صاف با مناسبترین طراحی تاسیساتی برای هر پیکربندی انتخاب گردیدند. تحلیل [این امر] از طریق در نظر گرفتن هزینه های برآورد شده­ی مربوط به سرمایه­گذاری استهلاکی اجزای منفرد تاسیسات و نصب آنها همراه با هزینه­های بهره­برداری که اساسا بر مبنای نیاز به انرژی و مدیریت ابقایی می­باشند ادامه یافت. نیاز به انرژی از طریق [محاسبه­ی] هزینه های تلمبه زنی[(پمپ کردن)] و هوادهی، که هوادهی آن بر مبنای مجموعه­ای از روابط تجربی در خصوص هوادهی غشایی و موازنه­ی جرمی و نسخه­ی 2 مدل لجن فعال اصلاح شده برای برآورد اندازه­ی حوض[(تانک)] و تولید لجن برآورد گردید. نتایج نشان دهنده­ی آن بودند که ساخت یک MBR منفرد خانگی با هزینه­ی سرمایه گذاری مشابه با هزینه­ی بازار فعلی در خصوص تصفیه خانه­های مجموعه­ای[(پکیج)] امکان­پذیر است. لجن­زدایی و نگهداری این تاسیسات[(Plant)] مشابه بوده ولی نیاز به نیرو برای یک MBR حدود 4 برابر است که مربوط به مجموعه­ی تاسیسات سنتی­تر میباشد. صرفه­جویی­های تولید انبوه از6_20p.e تاسیسات بودند اما [در خصوص موارد]بالای 20p.e تفاوت هزینه­های کمی به ازای هر فرد وجود دارد که مربوط به فرضیات طراحی انجام گرفته می­باشد. CAPEX و OPEX تا حدی قابل معاوضه می­باشند؛ کاهش در CAPEX مرتبط با افزایش در OPEX بوده و بلعکس. علاوه بر آنکه هزینه­ها بالاست، بازار مجموعه­ی MBR بشکل چشمگیری متاثر از پتانسیل بازیافت پساب تولیدی می­باشد.

 

 


-­ مقدمه

یک مجموعه­ی تاسیساتی[(package plant)] یک واحد کامل است که در یک کارخانه ساخته شده و برای نصب مستقیم و به­منظور تقابل با تاسیسات سنتی­تری که در محل تاسیس شده­اند [به محل] حمل می­شود. فناوری­های اصلی فرایند هوازی که برای این تاسیسات کارخانه ساز مورد استفاده قرار گرفته­اند، صافی هوا داده شده­ی غوطه­ور(SAF)، لجن فعال سنتی(CAS)، تماس دهنده­های زیستی چرخان(RBCs)، راکتور متوالی دسته­ای [(sequencing batch reactor)](SBR)، صافی چکنده(TF)، و صافی فعال شده­ی زیستی(BAF) می­باشند. اگر چه هر کدام از این فرایندها مزایای خاص خود را دارند اما هیچکدام باعث ایجاد پساب ضدعفونی یا تصفیه ی بسیار بالا نمی­گردند.

MBR ها در خلال 15 سال گذشته در بازار بخش تصفیه­ی آب شهری نفوذ قابل توجهی داشته­اند. مزایای آنها بر روش­های سنتی بخوبی مستند شده است همانطور که بسبب رسوب در غشا دارای محدودیت نیز می­باشند. کاربردهای دامنه­ی متنوع و رو به رشد فناوری­های تجاری موجود تمایلی به محدود شدن در دامنه­ی بین M3/day10 و 50000 از ظرفیت ثابت را نشان می­دهد. اگرچه سال به سال MBR های بزرگتری در حال ساخت هستند. از طرف دیگر کمیابی رو به گسترش آب همراه با قوانین سخت یک MBR منفرد خانگی (<5M3/day) را با پسابی برای کاربردهای بدون تماس برای انسان همچون آبیاری، شستشو، و سیفون دستشویی طلب کرده که از نقطه نظر اقتصادی نیز بالقوه ماندگار هستند. با این­همه عقیده بر آن است که یک MBR منفرد خانگی در مقایسه با مخزن آب شیرین و تخلیه­ی مستقر شده پر هزینه است. (P1) در واقع در قاره­ی اروپا برای جریان­های  0.8-1.6m3/day  (معادل 4-8 نفر جمعیت یا p.e) بر مبنای پیکربندی غشای ورق مسطح تنها یک محصول مستقر موجود است. دیگر فناوری­های تجاری مجموعه­ی تاسیسات MBR گرایش به مورد گزینش قرار گرفتن در جریان­های بالاتر تا 125p.e.(25m3/day) دارند.


تصفیه­خانه­های مجموعه­ای دچار محدودیت­های بسیارخاصی هستند که از انواع کاربردی تا انواعی که مربوط به قراردادهای تصفیه­خانه­های شهری می­شوند متغیرند. آنها ممکن است زمانی برای 3-12 ماه بدون متصدی رها شوند؛ بنابراین ساختمان و فرایند طراحی بایستی به گونه­ای قدرتمند باشد تا از عهده­ی اینچنین روش نگهداری برآید. ساخت تاسیساتی که نصب آن آسان باشد بسیار مطلوب است چرا که نصب عموما توسط افرادی انجام می­گیرد که به­جای تخصص در تصفیه­ی فاضلاب و زهکشی، در اصول و مبانی کار تخصص دارند. از همه مهمتر آنکه سرمایه­گذاری­های مربوط به هزینه­های جانبی بایستی پایین باشد. از آنجایی که نیاز کلی به انژی به ازای هر واحد زمانی، حتی اگر نیاز اختصاصی به انرژی (به ازای حجم پساب تصفیه شده) بالا باشد، عموما پایین است، هزینه­های عملیاتی در این بازار بندرت در نظر گرفته می­شوند. طراحی بایستی به­منظور قابلیت کاربرد در دامنه­ی گسترده از   کیفیت­هایی[که در مورد] آب تغذیه کننده در نظر است از قابلیت انعطاف کافی برخرودار باشد چرا که بر خلاف نصب سفارشی در محل[مشخص] فناوری مربوط به این فرآیند عموما به ­منظور کاهش هزینه­های تولیدی از طریق تولید انبوه محدود به طراحی یک تاسیسات[(دستگاه)] منفرد است.

علی رغم نگرش سنتی بر پایه­ی هزینه­های مربوط به سرمایه­گذاری، با اینهمه به صلاح است که   هزینه­های اجرایی تولید یک مجموعه تاسیسات MBR را به جهت اثبات قابلیت اقتصادی در هر دو شکل هزینه­های سرمایه­گذاری و عملیاتی در نظر بگیریم. محاسبات از طریق در نظرگرفتن ویژگی­های اختصاصی و احتمالا دامنه­ای از هزینه­های اجزای انفرادی سیستم و هزینه­های عملیاتی وابسته به طراحی سیستم و بیوکینتیک افزایش خواهند یافت. داده­های موجود در مورد سیستم­های فعلی    می­توانند به­منظور مرتبط کردن نفوذپذیری غشا با نیاز به انرژی و نیازمندی­های مربوط به نگهداری مورد استفاده قرار گیرند. نیاز به انرژی پیش از هر چیز از ترکیبی از هوادهی و تلمبه کردن سیال بوجود می­آید و بخش کوچکی از آن به نگهداری از تجهیزات کنترل الکتریکی اختصاص می­یابد.


گستردگی تلمبه کردن سیال و هوادهی به طراحی سیستم وابسته است. هر طراحی به نوبت و    هزینه­های دخیل در آن در گستره­ای از جریان­ها مورد بررسی قرار می­گیرند.

- روشها

- شرایط مرزی

در حال حاضر یک معیار اروپایی(prEN 12566-3, 2006) به­منظور حصول اطمینان از آنکه تمامی مجموعه­های تصفیه خانه­ها با مشخصات یکسانی طراحی شده­اند وجود دارد. هدف این معیار تعیین " نیازهای اساسی، اجرای فرایند، آزمون، علامت­گذاری و نیازهای کنترل کیفی"برای تاسیساتی تا 50p.e می­باشد. تاسیسات بالای 50p.e می­توانند توسط معیارهای منتشر شده توسط          Dwr Cymru و Wessex Water که برای تاسیسات مجموعه­ای پذیرفتنی است تامین گردند. (P3) متن پیش رو در مواردی که این معیارها می­تواند برای مقایسات مرسوم بکار گرفته شود به تاسیسات مجموعه­ای می­پردازد. در نتیجه­ی این اطلاعات، با توجه به مواردی که در مقیاس­های مختلف مرتبط با تاسیسات MBR هستند، برخی فرضیات اساسی با در نظر گرفتن یک مجموعه تاسیساتی MBR می­تواند در نظر گرفته شود:

1- ظرفیت جریانی 200L/(p.e) (لیتر به ازای هر نفر در روز).

2- حداکثر 10% جریان روزانه در دوره ی زمانی یک ساعت تخلیه شود، یعنی 20L/(h.person).

3-­ کیفیت پساب ورودی 300mg/L BOD, 600mg/L COD،  جامدات معلق 375mg/L و NH4-N 45mg/L.

4- هیچ حذف ماده­ی مغذی­ای مورد نیاز نباشد: تنها یک منطقه­ی زیستی هوازی مورد استفاده قرار  گیرد.

 5- کیفیت پساب خروجی 20:0:5 COD:SS:NH4-N .

 


6- حوضچه­های دردسترس از نظر تجاری که حاوی استوانه­هایی از ساختمان پلی­اتیلن به­شکل عمودی باشند.            

 7- هزینه­های نصب بر مبنای حفاری خاک در صورتی که هیچ آستر بتونی مورد نیاز نباشد. حجم [محل] نصب بر مبنای حفره­ی مربعی که گوشه­هایش پهنایی مشابه قطر حوضچه داشته باشند. به منظور جلوگیری از فرو ریختن گودال، هر ضلع با زاویه­ی 45 درجه حفاری گردیده (زاویه­ی قرینه). هزینه­های حفاوی 80 یورو به ازای هر متر مکعب از خاک جابجا شده بر آورد می­گردد.          

8- 600 میلی­متر اضافی به­منظور دسترسی و 200 میلی متر اضافی شکاف هوا 800 میلی­متر به   قله­ی آب طراحی شده می­افزایند.

9- تاسیسات قادر به بهره برداری مستمر شش ماهه بدون سرکشی­های مربوط به تعمیر و نگهداری باشند. 

10- ظرفیت تاسیسات بدون فراهم کردن افزایش در سیستم در دامنه­ی 6-49 p.e باشد.            50 % افزایش در 50-200p.e. . 

11- نیاز به هوادهی توسط پیکربندی عمومی غشا تعیین گردد (یعنی FS, HF or MT به ترتیب برای صفحات تخت، رشته­های توخالی و چند لوله) که مستقل از فروشنده باشد.

اجزای سیستمی که در این مقایسه مورد استفاده قرار گرفته­اند در جدول 1 فهرست شده و       هزینه­های عملیاتی مفروض به­شکل اجمالی در جدول 2 آورده شده­اند.  فرضیات اتخاذ شده در برابر طراحی کلی سیستم مستقل هستند. گزینه­های [مربوط به اشکال] غوطه ور و [مربوط به] جریان جانبی[(Sidestream)] (به ترتیب iMBR و sMBR) درنظرگرفته شده­اند و بر طبق نوع غشا (FS یا HF) در یک iMBR یا MT برای یک sMBR مورد دسته بندی بیشتر نیز قرار گرفته­اند. از آنجایی که غشاهایsMBR MT تلمبه می­شوند، غشاهای iMBR ها به­شکل هوادهی شده فرض

می­شوند.


فرآیند پیکربندی بنابر موارد فوق بدین ترتیب است:

 

HF iMBR -a یا HF هوادهی شده­ی غشایی.

 

FS iMBR -b یا FS هوادهی شده­ی غشایی.

 

MT sMBR -c یا MT تلمبه شده.

 

 1-12- طراحی تصفیه­ی زیستی

-­ روش برآورد اولیه­ی حوضچه

 برای FS iMBR یک حوضچه ی تن نشینی اولیه مورد استفاده قرار میگیرد. این حوضچه 10 لیتر (PEهفته) لجن را در انتهای دو سوم حوضچه ذخیره میکند (Bs 6297:1983):

 فاضلاب ته­نشین­شده بار BOD و SS کمتری نسبت به فاضلاب خام دارد که که برحجم حوضچه­ی هوادهی پایین دست(Downstream)، تولید لجن و نیازهای مربوط به فرآیند سازی هوا تاثیرگذار است. قدرت پساب ورودی به محفظه ی راکتور400:150:45 COD:TSS:NH4-N  می­باشد.

-­ طراحی راکتور

بیشتر کار انجام شده بر روی الگو سازی بیوکینتیک MBR بوده است که دامنه­ای از مقادیر را برای عوامل دخیل در سیستم MBR گردآوری می­کند.

-­ اندازه­ی حوضچه و تولید لجن اضافی

با چیدن دوباره­ی رابطه در خصوص غلظت لجن در بیورآکتور یا MLSS  ون و همکاران، حجم حوضچه را می­توان از رابطه­ی زیر بدست آورد:

 با فرض آنکه 85% از COD در بیورآکتور و 12% توسط جداسازی غشایی حذف میگردد، Csup برابر با 0.15Ci و Ce برابر 0.03Ci یا رابطه­ی (2) خواهد بود که می­توان آنرا به رابطه­ی (3) ساده کرد: 


-­ هوادهی

نیاز به اکسیژن برای نگهداری اجتماعی از میکروارگانیسم­ها و تجزیه­ی COD و آمونیاک و نیتریت به نیترات میتواند از تعادلی جمعی در سیستم بوجود آید: (P4) تنها بخش تجزیه­پذیرCOD مصرف کننده­ی اکسیژن خواهد بود و بنابراین این رابطه یک برآورد محافظه­ کارانه نتیجه خواهد داد. NOx نشان دهنده­ی مقداری از آمونیاک است که توسط سیستم اکسید می­شود و از تعادل نیتروژن در سیستم محاسبه می­شود:

بیشتر اکسیژن از میان زیست توده (Biomass) ای که غیر محلول باقی می­ماند بصورت حباب خارج می­شود. اثرات انتقال جمعی بشکلی که توسط ضریب انتقال جمعی حجمی kLa برحسب واحد زمان تعیین گردیده بایستی به حساب آیند. میزان انتقال اکسیژن بصورت زیر است:

که C و C* مقادیر غلظت اکسیژن محلول و اشباع بر حسب kg/m3 هستند. برای آب خالص و شرایط تعادل، C با استفاده از قانون هانری محاسبه می­شود. انتقال اکسیژن مستقیما در تناسب با عمق آب است و از آنجایی که حبابها بطور طبیعی رشد می­کنند، در حوضچه­های عمیق­تر زمان ماند بالاتری دارند. سازندگان پخش­کننده­ها، برآوردی از بازده انتقال اکسیژن برای تولیداتشان فراهم  کرده­اند. یک بررسی بازاری نشان داد که OTE بر حسب عمق m در حدود 5/2 % حبابهای درشت و 5/4% حبابهای ریز هوادهنده­هاست. این امر می­تواند برای شرایط پردازش از طریق به­کار بردن سه ضریب تصحیح (α،β وΦ) که توجیه کننده­ی خصوصیاتی از لجن هستند که بر انتقال اکسیژن تاثیر می­گذارند معادل سازی شود. که β نماینده­ی اثرات نمک و ذرات است و عموما برای فاضلاب ها در حدود 95% بوده و Φ مرتبط با اثر دماست که از رابطه­ی بدست می­آید که T یطور میانگین 12 درجه سانتی­گراد در نظر گرفته می­شود.

ضریب α تفاوت در انتقال جرمی(kLa) بین آب تمیز و آب درجریان است و بارزترین تاثیر را در بازده هوادهی این سه عامل تبدیلی دارد. مطالعات اثر غلظت جامدات بر انتقال اکسیژن در سیستم­های


زیستی تصفیه­ی فاضلاب تماما با افزایش غلظت جامدات بدون توجه به سیستم مورد مطالعه کاهشی در OTE نشان می­دهند، با این­همه این رابطه وابسته به سیستم و آب تغذیه کننده است. در شماری از مطالعات تصفیه­ی فاضلاب، یک رابطه­ی نمایی بین ضریب α و غلظت MLSS مشاهده شده است.

طبق مطالعات Krampe و Krauth و Gunder داریم:

در MBR غوطه­ور، بخشی از اکسیژن مورداستفاده برای هوادهی غشایی به زیست توده منتقل خواهد شد و می­تواند نیاز به اکسیژن را کاهش دهد. با معکوس کردن این محاسبات در این الگو این انتقال به حساب خواهدآمد.

1-13- طراحی غشاء

 نفوذ پذیری غشا پیش از هر چیز با سرعت جریان متقاطع (Crossflow) در یک سیستم جریان جانبی (Sidestream) و هوادهی در یک سیستم غوطه­ور کنترل می­شود. مجموعه­ای از جریان معکوس(Backflush) تکمیلی(سیستم HF)،تخفیف(سیستمهای HF و FS)، و پاکسازی شیمیایی نیز برای ابقای نفوذپذیری در یک سطح قابل قبول مورد استفاده قرار می­گیرند. 

-­ سیلان(Flux)

طراحی سیلان هر دو عامل نیاز هوادهی(برای iMBR) یا سرعت جریان متقاطع (برای sMBR) و نیاز به سطح غشا را تحمیل میکند. براوردهای محافظه کارانه ی متوسط  خالص معقول سیلان بشکل پایدار از داده های واقعی تاسیسات بدست آمده و بشکل زیر محاسبه شدند:

·        HF iMBR                  15 LMH

 

·        FS  iMBR                   15LMH

                 

·        MT  sMBR                  50LMH

 

 

 


پاکسازی فیزیکی و شیمیایی

با توجه به روش­های هوادهی و جریان رو به عقب (Backflush)، داده­های واقعی تاسیسات ارائه کننده­ی  پیش نویس  زیر برای ابقای نفوذ پذیری از طریق پاکسازی می­باشند:

·        وقفه 10 دقیقه­ای در پاکسازی فیزیکی

·        مدت 1 دقیقه­ای پاکسازی فیزیکی

·        وقفه 6 ماهه در پاکسازی شیمیایی

·        مدت 2 ساعته ی پاکسازی شیمیایی

·        قدرت پاکسازی 500g/m3 واکنشگر

·        حجم واکنشگر برای پاکسازی = حجم حوضچه­ی راکتور

-­ هوادهی غشایی

هوادهی یک واحد غشای غوطه­ور در یک MBR برای ارتقاء صاف­ سازی جریان متقاطع ضروریست. Ueda و همکاران دریافتند که شدت هوادهی(مساحت کف واحد/جریان هوا) تاثیری عمده بر رسوب غشا دارد. افزایش میزان ارتفاع غشا بنابراین به افزایش مسیرحباب منجرخواهد شد. با اینهمه، تاسیسات مجموعه­ای به­منظور کاهش مشکلات نصب مرتبط با سطح ایستایی مرتفع و سنگ بستر کم عمق بایستی واحدهایی نسبتا کم عمق باشند. واضح است که این امر بایستی با نیازهای موجود در خصوص ساخت واحدهای باریک و عمیق به منظور به حداکثر رساندن بازده هوادهی غشا تطبیق داده شود. داده­ها برای میزان هوادهی غشا بر حسب مساحت غشای واحد به Nm3/(h m2)، توسط Judd گردآوری شده است. این داده ها را میتوان با استفاده از اطلاعات موجود در مورد تراکم بارگذاری(Packing)، بمنظور رسیدن به شدت هوادهی یا qm ویرایش کرد:


شدت هوادهی را میتوان با توجه به هندسه­ی واحد غشا و ابعاد آن به جریان هوای مورد نیاز تبدیل کرد، از این خلاصه­ی داده­های میانگین، کمیت­هایی برای قابلیت نفوذ و شدت هوادهی بدست می­آید که برای دو فناوری غوطه­ور مورد استفاده قرار می­گیرد:

·        FS:qm=100m3/m2/h

 

·        HF:qm=220m3/m2/h

 

-­ (P5)

تحقیقات در زمینه­ی اثرات سرعت جریان متقاطع بر نفوذپذیری غشا برای MT sMBR ها (جدول 4) در ابعاد آزمایشی در سرعتهای جریان متقاطعی بین 5/1 و 7/4 انجام گرفته و نفوذپذیری­هایی بین 4 و 227 را بوجود آورده است. Derrance و Jaffrin رابطه­ای خطی بین سرعت جریان متقاطع و جریان بحرانی را در مطالعه­ی خود در زمینه­ی غشای چند مجرای سرامیکی مشاهده کردند. کمیت متوسط 3m/s برای این کار برگزیده شد.

1-14- محاسبه­ی هزینه

هزینه­های عملیاتی شامل مجموع مخارج سالانه­ی نیرو، تعمیرات، لجن زدایی و مواد شیمیایی      می­باشد. موارد مربوط به هزینه­های سرمایه­گذاری در جدول 1 فهرست شده­اند. هزینه­ی وام بر مبنای پرداخت سالانه برای وامی با نرخ سود 5.25% بوده است و شرایط وام با توجه به عمر محصول گزینش گردیده است.

-­ هزینه­های تاسیسات

تاسیسات مجموعه­ای خانگی منفرد در حال حاضر با قیمت 1800-6000 یورو به ازای هر واحد موجودند. هزینه­های مربوط به نصب بستگی به اندازه­ی واحد و شکل آن دارد. بکار بردن روش مشابه به آن شکلی که در این متن بکار رفته است هزینه­ی نصب متوسطی در حدود 2000 یورو را نتیجه می­دهد. با فرض تولید حدود 60% هزینه­های مواد مربوط به تاسیسات به­منظور آنکه شرکت امکان


برآورد مخارج کلی و سود ناخالص را داشته باشد، تمامی هزینه­های مربوط به تاسیسات بطور متوسط دامنه ای از3080 تا 5600 یورو خواهند داشت. این دامنه از هزینه­ها فناوری MBR را در زمینه­ی کاربرد منفرد خانگی به یکی از موارد گراقیمت­تر تبدیل کرده اما با این­همه در دامنه­ی محصولات تجاری حاضر قرار گرفته است. بیشتر هزینه­های عملیاتی سالانه­ی تاسیسات مجموعه­ای، لجن زدایی تاسیسات و تعمیر، در حدود 1080 یورو در سال می­باشد. این هزینه­ها برای MBR مشابه تاسیسات سنتی می­باشند. هزینه­های مربوط به نیرو به­شکل سنتی اغلب مرتبط با هوادهی برای تصفیه­ی هوازی COD و آمونیاک بوده که بطور متوسط 20 تا 30 یورو در سال می­باشند. (P6) برایMBR یک هوادهی اضافی در پاکسازی غشا مورد نیاز است و همچنین  فرآیندهای جریان جانبی نیز نیازمند نیرویی بیشتر برای فرآیندهای تلمبه کردن نسبت به هوادهی در iMBR ها می­باشند. برخلاف تاسیسات در مقیاس کامل، هزینه­های عملیاتی بندرت در هنگام گزینش تاسیسات  مجموعه­ای تصفیه به حساب آورده می­شوند از این رو هزینه به ازای واحد زمان اندک است. با این­همه در مورد sMBR نیاز به نیرو 20 برابر تاسیسات مجموعه­ای سنتی می­باشد. 

 1-15- اندازه­ی تاسیسات

شکل4 مجموع هزینه­ی سالانه­ی تاسیسات را به ازای هر شخص در هر سال برای6-49 p.e.­ نشان می­دهد. سرمایه­ی متناظر و هزینه­های عملیاتی به ترتیب در شکل 5 و 6 نشان داده شده­اند. مجموع هزینه شامل هزینه­های مربوط به نصب و تجهیزات، استهلاک در طی دوره­ی عمر تاسیسات و     هزینه­های عملیاتی می­باشد. تمامی فناوری­ها کاهش سریع و مورد انتظاری را در هزینه­ی مربوط به تاسیسات به ازای هر فرد در اندازه­های بسیار کوچک از تاسیسات نشان دادند که گرایشی در رسیدن به کمیتی ثابت در حدود 20p.e. داشت. تفاوت در مجموع هزینه­ی سالانه به ازای شخص در تاسیسات بین 4 و 20 p.e. دامنه­ای از 240-260 یورو داشت که با نوع تاسیسات مرتبط بود در حالیکه بین20و 49 p.e. این تفاوت 38-41 یورو بود. در50p.e. افزایشی سریع در هزینه­ی


تاسیسات وجود دارد (از 40-63یورو، جدول 5) که بدلیل افزونگی 50 % در تاسیسات می­باشد. بالاتر از50p.e. تفاوت اندکی در هزینه­ی سالانه وجود داشته (حدود 26 یورو) تا 200p.e.، و این روند از نوع تاسیسات تاثیر نمی­پذیرد. تمامی تاسیسات روال مشابهی را بر حسب الگوهای اقتصادی شاخص نشان می­دهند ولی هزینه­های خالص متفاوت است.(P8) در مجموع سیستم HF کم هزینه­ترین و MT گرانقیمت­ترین است. سیستم FS پایین­ترین بهره برداری را داشته اما بالاترین هزینه­های خرید و نصب را به­خود اختصاص می­دهد و عکس این مطلب در مورد سیستم MT صادق است. اگر هزینه­های کلی به­شکل یکباره اخذ شود و سپس خصوصیات گزینش گردد، سیستم HF به­وضوح نسبت به دیگر انواع تاسیسات برتر خواهد بود. به­هرحال، در خصوص تاسیسات مجموعه­ای اغلب این هزینه­ی خرید است که عاملی حیاتی بشمار می­رود. بر طبق جدول 6، که هزینه­ی برآورد شده­ی کل به­صورت تخمینی به ازای هر نوع تاسیسات را ارائه می­کند، تفاوت در هزینه بین پایین­ترین هزینه(MT) ­و بالاترین­ هزینه­ی تاسیسات (FS) برای تاسیسات 6p.e. تفاوتیh1390-a   %35 است. این روال در مورد تمامی تاسیسات در هر اندازه که مورد مطالعه قرار گرفته­اند شامل  می­شود. یک عامل حیاتی دیگر درسیستم­های تاسیسات مجموعه­ای پیچیدگی عملیاتی است. گنجاندن یک نقاب در سیستمهای MT و HF ممکن است پی آمدهایی در خصوص مسائل اعتباری پدید آورد. همچنین بدلیل آنکه HF و FS نیازمند جریان معکوس  و یا تخفیف می­باشند، یک کلید زمان سنج بایستی گنجانده شود. گنجاندن این مورد در کنار پوششی اضافی برای نشت تلمبه در زمان آغاز و توقف، تعمیر این سیستم­ها را دشوارتر خواهد کرد. پاکسازی پخشی جزئی از خدمات منظم تاسیسات مجموعه­ای است و پخش­کننده­های افزوده در سیستم­های غوطه­ور، جزئی اضافی را برای تعمیرات اضافه خواهد کرد. دیگر عامل با اهمیت زمانی است که برای نصب تاسیسات در کارخانه و در محل مورد استفاده قرار می­گیرد. دیگر اجزا به این زمان افزوده خواهند شد و هزینه­ی خرید را افزایش می­دهند. هزینه­ی نصب ته نشینی اولیه در یک سیستم FS در هزینه­های نصب و حوضچه گنجانده


شده است. عوامل دیگری که در مقابل گزینش یک تاسیسات بزرگ وجود دارند در نظر گرفته     نشده­اند. اگر فضا به نفع سرمایه گذار باشد، سیستم­های کوچکتر احتمالا جذاب­تر خواهند بود. جایگزینی ته­نشینی اولیه­ی سیستم FS با یک غربال اندازه­ی تاسیسات و CAPEX را کاهش خواهد داد اما باعث پیچیدگی فرآیند و OPEX خواهد شد.

1-16- عمق حوضچه

عمق سیستم­های مجموعه­ای اختصاصا مناسب تلقی می­گردد چرا که سیستم­های کم­عمق به­جهت سهولت نصب ترجیح داده می­شوند درحالی که هزینه­های عملیاتی مربوط به این سیستم­ها بدلیل افت در بازده اکسیژن عموما بالاتر هستند. تغییر در هزینه­ها برای یک تاسیسات 100 p.e در شکل 7 نشان داده شده است. مساحت کاهش یافته­ی کف در زیر واحد غشا، هزینه­های عملیاتی در تمامی سیستم­ها را کاهش می­دهد اما از آنجایی که هزینه­های مربوط به تلمبه­زنی بالاتر از هزینه­های نیروی دمنده برای سیستم MT هستند، کاهش در OPEX به شکل موردی تندتر است.

1-17- نتیجه­گیری هزینه سرمایه­گذاری

بر مبنای مفروضات انجام شده این مطالعه:

·        یک تاسیسات مجموعه­ای منفرد خانگی MBR می­تواند با هزینه­ی سرمایه­گذاری موجود در مرزهای تاسیسات مجموعه­ای از نظر تجاری موجود تولید گردد، ولو اینکه در انتهای بالای دامنه قرار گیرد.

·        صرفه­جوی­های مربوط به تولید انبوه از تاسیسات 6-20 p.e. به چشم می­خورند؛ بالاتر از این اندازه تغییر در هزینه­ی اختصاصی در اندازه بدلیل فرضیات مربوط به نیازها برای 50% افزونگی(بر مبنای خصوصیات شرکت آب) محدود است.

·        هزینه­های عملیاتی یک MBR در مورد آن مواردی که مربوط به طراحی­های تاسیسات مجموعه­ای سنتی­تر هستند به­شکل چشمگیری افزایش می­یابند.


·        گرانقیمت­ترین تاسیسات برای رسیدن به مرحله­ی تولید پایین­ترین هزینه­های عملیاتی را فراهم می­کنند که این امر بدلیل تلفیق عناصر طراحی مربوط به بازده بیشتر می­باشند.

·        اگر هزینه­ی طول عمر سیستم جریان جانبی در مقایسه با هزینه­هایی که مربوط به سیستم غوطه­ور بالاتر هستند، طبیعت بازار تاسیسات مجموعه­ای درحال تاثیر گرفتن ازCAPEX بوده که ممکن است سبب ایجاد هزینه­ی سرمایه­گذاری پایین تاسیسات و بهره­برداری ساده بعنوان جذاب­ترین گزینه باشد.

·        بازار MBR های مجموعه­ای به­شکل چشمگیری از پتانسیل بازیافت پساب تولیدی متاثر   می­گردد.

 تحقیقات بیشتر به­منظور ارزیابی مزایای مالی و محیطی توسط این قبیل فناوری­ها، بخصوص        به­منظور خدمات بازیافت پیشنهاد می­شود.

1-18- نتیجه­گیری کلی

استفاده گسترده از سیستم­های غشایی در امر تصفیه آب و فاضلاب در پنج سال اخیر تحول وسیعی را در ساخت و تنوع غشاها ایجاد نموده است. با توجه به بالا رفتن استانداردهای تصفیه پساب­ها و استفاده مجدد از پساب، استفاده از سیستم­های  MBRدر تصفیه انواع فاضلاب­ها دراکثرکشورهای جهان گسترش پیدا کرده است. سیستم­های MBR با ایجاد سطح تماس بسیار زیاد و نگهداری طولانی لجن در خود، باعث تجزیه کامل مواد آلی و کاهش حجم زیاد لجن (برخلاف سایر سیستم­های متداول) و نهایتا تولید پسابی با کیفیت عالی می­گردد. سیستم­های MBR به­راحتی می­توانند COD و BOD فاضلاب را به ترتیب تا 98-96 % حذف نموده و باعث حذف خوب نیتروژن و فسفر شوند سیستم های  MBRدرتصفیه فاضلاب­های شهری و صنعتی نسبت به سیستم­های متداول دارای مزایای بسیار زیادی است و تنها عیب این سیستم­ها گرفتگی غشاء در مواقع بهره برداری نادرست   


می­باشد. به نظر می­رسد در آینده­ای نزدیک، استفاده از سیستم­های غشائی در تصفیه آب و فاضلاب در بیشتر کشورها جایگاه ویژه­ای پیدا کند.

1-19- تصفيه پساب و فراوري لجن در پالايشگاه نفت توسط MBR

 

 

 

 

 

 


1-20- تكنولوژي فيلتراسيون MBR

در جدول زير شرح و مقا يسه­اي براي بررسي تكنولوژي فيلتراسيون MBR آورده شده كه در آن        Microfilter،  Ultrafilter، Nanofilter و Reverse Osmosis مقايسه شده­اند.

 

 

 

 

 

 

 

 


همان­طوركه گفته شد در اين پروژه از غشاي فراصافي Ultrafilter استفاده مي شود. نحوه  عملكرد این غشاها بدين­صورت است كه جريان وارد قسمت خارجي آنها مي­شود و در اثر عبورجریان از روی           غشاها، مايع فيلتر شده به داخل كشيده شده و ناخالصي­ها روي سطح فيلتر باقي ­مي­مانند. سپس با


سيستم شستشوي معكوس اين غشاها تميز مي­شوند. اين غشاها بطور معمول  به­صورت كاست كنار هم در يك تانك قرار مي­گيرند.

1-21- تمیز کردن شیمیایی غشاء

تميز كردن غشاء به دو صورت در محل و خارج از محل صورت مي­گيرد. در جدول زير اين دو روش مقايسه شده­اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

-­ مقايسه فرآيند ZENON و لجن فعال متعارف (AST)

  

در جدول زير فرآيند MBR و لجن فعال متعارف مقايسه شده و بطور خلاصه مزيت­هاي اين سيستم تصفيه تكميلي از جنبه­هاي مختلف موردتوجه قرارگرفته است.

 

 

 

 

 

 

 



1-22- شرح فرآيند تصفيه تكميلي
   

 تصفيه تكميلي شامل واحدهاي زير است:
    

آشغالگير ريز اتوماتيك، بيوراكتور و متعلقاتش، تانك غشايي و متعلقات آن، سيستم غشايي، تزريق شيميايي، دمنده­هاي فراهم­كننده هوا براي رشد بيولوژيكي، مهار و كنترل لجن و كف، تجهيزات كمكي. جريان ورودي به واحد تصفيه تكميلي (سيستم MBR) شامل فاضلاب بهداشتي و جريان خروجي از DAF است. اين جريان پس از عبور از يك صافي كه قابليت جداسازي ذرات تا1ميليمتر را دارد وارد ايستگاه پمپاژ شده و از آنجا به راكتورهاي بيولوژيكي فرستاده مي­شود.

مشخصات این جریان در جدول زیر آمده است:

 

 

 

 

 

 

 


در اين قسمت دو راكتور بيولوژيكي B و A وجود دارد كه مي­توانند بطور مستقل و بدون وابستگي به هم هركدام با ظرفيت M3/hr 40 كار كنند. بيوراكتور جريان فاضلاب خام را بعد از آشغالگير دريافت و با لجن برگشتي از غشاها مخلوط مي كند. در اين بيوراكتورها هواده­هاي عمقي قراردارند كه بطور مداوم هوا تزريق مي­كنند. در اين تانكها براي تنظيم مواد شيميايي اوره (براي تأمين نيتروژن) و اسيد فسفريك (براي تأمين فسفر) بطور مداوم تزريق مي­شود و همچنين در صورت نياز آنتي­فوم براي جلوگيري از ايجاد كف و هيدروكسيد سديم براي تنظيم PH اضافه مي­شود. در ادامه پمپهاي


فرآيندي جريان را به واحد غشاهاي فراصافي مي­برند كه در آن جداسازي مايع مخلوط و آب تصفيه شده صورت مي­گيرد. از آنجاييكه در تانك تصفيه بيولوژيكي رشد ميكروبي بصورت مداوم است، لجن توليد مي­شود كه اين لجن در تانكهاي غشاء از آب تصفيه شده جدا مي­شود. براي بهينه كردن عملكرد راكتورهاي بيولوژيكي مقداري از اين لجن به اين تانكها برگردانده مي­شود و لجن اضافي از كانال گردش لجن گرفته مي­شود و اين لجن توسط كانال به تانك مخصوص لجن مي­رود و آب تصفيه شده از تانكهاي غشايي به ) maintenance clean and back pulse BP/MC ) تانك پمپ      مي­شود.

 مشخصات آب تصفيه شده در جدول زير آمده است.
    
    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


   

كيفيت آب تصفيه شده توسط سيستم پيشنهادي مشاركت دريا پالا - ZENON به حدي است كه مي­تواند به عنوان خوراك سيستم R.O (سيستم تصفيه آب اصلي نفت پارس) به كار رفته و به علت فيلتراسيون بسيار مناسب و عدم امكان عبور ذرات با قطر بيش از0/04/u از سيستم فراصافي Zeeweed عمر غشاي سيستم R.O را بيش از سه برابر بالا ببرد. شايان ذكر است بيشترين هزينه سيستمR.O مربوطه به تعويض غشاء بعلت تخريب و گرفتگي آنها با ذرات جامد است. سيستم فراصافي شركت Zenon تاكنون در بسياري از موارد به عنوان پيش تصفيه سيستم R.O و با هدف


كاهش هزينه تعويض غشاهاي گران قيمت R.O مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان نمونه     مي­توان به استفاده سيستم فراصافي Zeeweed به عنوان پيش تصفيه R.O درشركت اتومبيل­سازي تويوتا، شركت اتومبيل سازي كرايسلر، پالايشگاه نفت پمكس در مكزيك و شركت سامسونگ اشاره كرد. استفاده از سيستم فراصافي Zeeweed علاوه بر افزايش عمر غشاي سيستم R.O ، نقش قابل توجهي در كاهش هزينه­هاي شستشوي غشا، كاهش مصرف برق، مواد شيميايي و همچنين كاهش مصرف آب و افزايش راندمان سيستم دارد. از طرف ديگر استفاده از پساب تصفيه شده، هزينه تهيه آب خام را حذف كرده و به علاوه اثرات زيست محيطي مثبتي در راستاي كاهش برداشت از منابع آب زيرزميني خواهد داشت. همچنين سيستم فراصافي شركت Zenon اجازه عبور ميكروارگانيسم­ها و بسياري از ويروس­هاي غوطه ور در آب را نداده و در نتيجه نيازي به ضدعفوني كردن آب وجود نداشته و به علاوه مشكل رسوب لجن روي غشاهاي سيستم R.O برطرف مي­شود. پالايشگاه نفت پارس در نظر داردكه از آب خروجي MBR به عنوان Make up كولينگ تاورها استفاده كند و تا حد امكان، آبي از پالايشگاه خارج نشود.

فرآیندهای مورد استفاده برای تمیز کردن غشا با توجه به اينكه در روش MBR از غشاء براي تصفيه نهايي استفاده مي شود در نظر گرفتن فرآيندهاي تميز كردن غشاء به دو صورت است: يكسري از آنها بطور همزمان با عمل فيلتر كردن جريان صورت مي­گيرند و يكسري از آنها با قطع عمل فيلتراسيون و بردن غشاها به حالت تعمير و نگهداري(غیر فعال) عمل می­کنند. در زیر شرح مختصری از این روش ها آورده شده است.

 

 

 

 


1-23- تمیز کردن غشا با هوا

غشاها با هوا بطور مداوم هر10 ثانيه تميز مي­شوند، هوا كمك مي­كند كه جامداتي كه روي سطح غشاها تجمع کرده­اند کنده شوند.

1-24- تمیز کردن غشا با شستشوی معکوس

فرآيند شستشوي معكوس با جداكردن جامدات تجمع كرده روي سطح غشاها باعث تميز شدن غشاء مي­شوند و خاصيت نفوذپذیری آن احیا می­شود. جريان لازم براي شستشوي معكوس          L/m3/hr 40­ است كه اين آب توسط پمپها از تانك BP/MC تأمين مي­شود. مدت زمان لازم براي اين عمل30 ثانيه است و هر5 دقيقه اين عمل صورت مي­گيرد. تزريق محلول NaOCl در جريان شستشوی معکوس، عمل تمیز کردن را تسریع می­کند.

1-25- فعالیت­های لازم جهت نگهداری غشا       

نفوذپذيري غشاها به مرور زمان در اثر گرفتگي كاهش مي­يابد، چرا كه فرآيند شستشوي معكوس و تميز كردن با هوا قادر نيست نفوذپذيري غشاها را بطوركامل به آنها برگرداند. براي طرف كردن اين مشكل يكسري فعاليتها انجام مي­شود كه براي انجام آنها بايد تانك توسط شير تخليه، تخليه شود و سپس چند بار عمل شستشوي معكوس روي غشاها صورت گيرد كه يك زمان استراحت بين دفعات شستشوي معكوس در نظرگرفته مي­شود. در نهايت در طي اين مراحل تانک از مایع مخلوط پرشده و عمل نفوذ ادامه می­یابد. تزريق مواد شيميايي مثل هيپوكلريت­سديم و اسيدسيتريك و اسيد هيدروكلريك در اين مرحله نيز عمل تميز كردن را تسريع مي­كند. اين مواد در حين شستشوي معكوس تزريق مي­شوند (اين مواد بطور همزمان تزريق نمي­شوند). مدت زمان لازم برای کل این فرآیند نیم تا یک ساعت است.

 


1-26- فعالیت های لازم جهت احیا کردن غشا

هر چند وقت يكبار، هنگامي كه گرفتگي جدي يا رسوب كردن غشاء پيش مي­آيد يكسري فعاليتها براي احيا كردن آن صورت مي­گيرد كه معمولاً زمان آن هر6 ماه است. براي اين عمل لازم است كه شيرهاي جريان ورودي بسته شوند و تانك مزبور از فرآيند تصفيه خارج شود. اين فرآيند شامل خالي كردن تانك از مايع مخلوط و پركردن آن با نفوذ و مكش غشا در محلول تمیز برای یک دوره زمانی طولانی است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


منابع

1) هفتمین کنگره ملی مهندسی شیمی ایران، آبان ماه 1381، دانشکده فنی، دانشگاه تهران.

2) مقاله فناوری بیورآکتورهای غشایی به عنوان روش پایدار تصفیه فاضلاب های شهری و صنعتی، علی­اسدی، دکترسیمین ناصری، غلامحسین صفری، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی.                                                                 

3) مقاله هیدروکربورهای نفتی با بیو رآکتورهای غشایی در مقیاس آزمایشگاهی، منوچهر وثوقی، پریوش مصلحی مصلح آبادی، فرود نوروزی.    

                                                          

4) Metcalf & Eddy ,فصل 8 و 11

 

5) H.Fletcher,Mackley,S.judd – center for water science ,cranfield               university,cranfield  MK43  OAL , UK

 

6) www.Advancedresearchco.com

 

7) www.arc.ir

 

8) www.magiran.com

+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم مرداد 1389ساعت 22:2  توسط حسین کیاشمشکی  | 

آلودگي آب (water pollution)
آلودگي آب مشكل بزرگي است به طوري كه نتايج پژوهش پيرامون آن از صدها بلكه هزاران مقاله ، مجله و كتاب تجاوز مي كند
به نظر شما چه كساني مشكل آلودگي‌ آب را به وجود مي‌ آورند ؟
چه كساني بهاي تميز كردن آب را خواهند پرداخت؟

تاريخچه
در نوامبر سال 1986 بر اثر ريزش موادي شامل جيوه و انواع مواد آلي سمي مانند آفت كشها در رودخانه راين ، تمام آبزيان از شهر بال سوئس تا ساحل هلند كشته شدند در سالهاي اخير با غرق شدن تانكرهاي بزرگ نفتي اقيانوس پيما يا به گِل نشستن آنها آسيبهايي به حيات دريايي وارد آمد
در سال 1983 بر اثر 11000 واقعه آلوده كننده در حدود 120 ميليون ليتر مواد آلوده كننده در آبهاي ايالات متحده تخليه شده است

تعريف آلودگي‌ آب
در سال 1969 براي آلودگي آب تعريفي ارائه داد : آلودگي‌ عبارت است از افزايش مقدار هر معرف اعم از شيميايي ، فيزيكي يا بيولوژيكي كه موجب تغيير خواص و نقش اساسي آن در مصارف ويژه اش شود

خواص آب
خواص آب شامل خصوصيات فيزيكي ، شيميايي و بيولوژيكي مي باشد :

الف) خصوصيات فيزيكي آب
آب آشاميدني بايد بي رنگ ، زلال و شفاف باشد تيره بودن آب به دليل معلق بودن مواد غير ضروري مانند ماسه ريز ، رس ، جلبك و موجودات زنده در آن است و باعث تيرگي مي شوند
آب آشاميدني نبايد بو و طعم نامطلوبي داشته باشد بو و طعم آب مربوط به املاح معدني و يا مواد آلي موجود در آن است
PH آب بايد حدود 7 باشد وجود گازهايي از قبيل هيدروژن ، سولفور و انيدريد كربنيك در آب ايجاد اسيديته نموده و PH آب را پايين مي‌ آورد و در نتيجه باعث زنگ زدگي و خوردگي لوله ها مي شود

ب) خصوصيات شيميايي آب
آب آشاميدني هميشه مقداري املاح در آن وجود دارد و هيچگاه خالص نيست وجود املاح در آب تا حدود معيني مجاز و قابل قبول است و بيش از آن بر سلامت انسان تأثير مي گذارد اين املاح عبارتند از انواع بيكربنات ها (كلسيم و منيزيم و كلرورهام مقدار اين املاح اگر از حد معين در آب باشد ، ايجاد سختي مي نمايد كه به آن آب سخت مي گويند يكي از مشخصات آب سخت آن سات كه صابون در آن كف نمي كند اگر آب حاوي بيكربنات كلسيم و منيزيم باشد با جوشاندن آب اين مواد در جدار ظرف رسوب مي كنند

ج) خصوصيات بيولوژيكي آب
آب محيط مناسبي براي فعاليت و رشد و نمو بعضي از موجودات از قبيل باكتري ها ، قارچ ها، تك ياخته اي ها ، مخمرها و كپك ها مي باشد رشد و نمو اين موجودات در آب موجب تغييرات فيزيكي و شيميايي آب شده و آن را از نظر بهداشتي ناسالم مي كند آلوده شدن آب ، موجب بيماري هاي جدي حتي همه گير مي شود

عوامل آلوده كننده آب
آب يكي از مهمترين و بنيادي ترين عامل حيات موجودات زنده است از اين نظر جلوگيري از آلودگي آب نيز به همان نسبت مهم و مورد توجه مي باشد عوامل آلوده كننده آب بسيار گوناگون اند و مي‌توانند هم منابع آبهاي زيرزميني و هم آبهاي سطحي را آلوده كنند

عوامل آلوده كننده آبهاي زيرزميني :
كانيهاي موجود در معادن سطحي كه در اثر تغيير و تبديل به عامل آلوده كننده مبدل مي شود مثلا آب جاري سطحي (حاصل از باران و … ) هنگام عبور از معادن زغال سنگ ، دي سولفيد آهن «II » (پيريت) همراه با زغال سنگ را در خود حل كرده و سپس در اثر واكنش ، هوا آن را به اسيد سولفوريك تبديل مي كند اسيد حاصل ضمن عبور از لايه هاي مختلف مخازن زيرزميني ، موجب آلوده شدن آن مي شود
جمع شدن فاضلابهاي شهري به ويژه اگر در يك حوزه آهكي و يا شني وارد شوند از ان كه در معرض باكتريها قرار گيرند و تجزيه شوند ، مستقيما و به راحتي به مخازن زيرزميني نفوذ پيدا كرده و موجب آلوده شدن آنها مي شود
ضايعات راديواكتيوي : يكي از عوامل آلوده كننده مه ممنابع آبي زيرزميني است كه امروز يكي از راه هاي رفع آنها ه در حقيقت مشكل بزرگي براي صاحبان تكنولوژي هسته اي نيز به شمار مي رود دفن آنها در زيرزمين است علاوه بر دفن ضايعات راديواكتيو در زيرزمين ، همه انفجارهاي هسته اي زيرزميني نيز موجب آلوده شدن آبهاي زيرزميني مي شود

عوامل آلوده كننده آبهاي سطحي :
آلوده كننده هاي صنعتي :
بسياري از ضايعات صنعتي به آبزيان زيان هاي جدي مي رسانند اين ضايعات براي خنثي شدن مقدار زيادي از اكسيژن محلول در آب را به مصرف رسانيده و موجب كاهش اكسيژن مورد نياز براي آبزيان مي شود و تهديد به مرگ مي كنند از طرف ديگر بسياري از خود اين ضايعات سمي بوده و موجب مسموميت آبزيان مي شوند مانند فلزات سنگين ، جيوه ، سرب ، مس و غيره
وارد شدن تركيبات فسفردار و نيتروژن دار در آب موجب رشد جلبك هايي مي شود كه ضمن ايجاد بو و مزه غير طبيعي آب ، اكسيژن آب را مصرف كرده و باعث كاهش ميزان آن و بروز صدمات و تلفات آبزيان مي شود

فاضلاب خانگي :
كليه پاك كننده ها كه وارد آب هاي سطحي مي شوند تركيباتي را در آبها وارد مي كنند كه اگر خنثي نشوند و يا توسط ميكرو اورگانيسم ها تجزيه و تخريب نشوند به صورت سمي مهلك زيان بسياري براي آبزيان به بار مي‌ آورند
حشره كشها ، سموم دفع آفات نباتي و كودهاي شيميايي : كه از ضروريات توسعه كشاورزي است ناخواسته موجب آلودگي آبهاي سطحي مي شوند مانند ددت DDT   را نام برد

طبقه بندي آبهاي آلوده
آبهاي آلوده اي كه پس از تصفيه دوباره مي ‌توان استفاده كرد :
آبهاي آلوده اي كه در كارخانجات و مراكز صنعتي توليد شده ، به شدت سمي هستند و نمي توان براي مصارف خانگي استفاده كرد و براي برگشت دوباره به محيط زيست بايد به صورت دقيق تصفيه شوند
آبهايي كه مصارف خاصي داشته ، قابل استفاده مجدد نمي‌ باشند مانند آبهاي صنايع – نوشابه سازي

فاضلاب هاي صنعتي
فاضلاب هاي صنعتي ، فاضلابهايي هستند كه از صنايع مختلف حاصل مي شوند و نسبت به نوع صنايع ، تركيبات شيميايي مختلفي دارند و وقتي وارد درياها مي شوند ، باعث آلودگي آب و مرگ آبزيان مي‌ گردند

مواد شيميايي موجود در فاضلابهاي صنعتي
بسته به نوع كارخانه ها و محصول توليدي آنها ، تركيبات شيميايي و درصد آنها در پسابهاي صنعتي متفاوت است اما از مهمترين اين تركيبات مي ‌توان به آرسنيك ، سرب ، كادميم و جيوه اشاره كرد اين مواد از طريق پساب كارخانجات تهيه كاغذ ، پلاستيك ، مواد دفع آفات نباتي ، استخراج معادن وارد آب هاي جاري و محيط زيست مي شود
از مهمترين فجايع آلودگي با جيوه به فاجعه آلودگي آب رودخانه ميناماتا در ژاپن با تركيبات ارگانومركوريك كه به عنوان كاتاليزور در كارخانه پلاستيك سازي استفاده مي شود مي ‌توان اشاره كرد كه طي آن مردم اطراف رودخانه به مرض اسرار آميزي مبتلا شدند كه ناشي زا وجود جيوه فراوان در بدن آنها بود و هزاران نوزاد ناقص الخلقه و فوت تعدادي از مردم ، نتيجه آلودگي آب يا پساب اين كارخانه بود

فاضلاب هاي كشاورزي
در اين فاضلاب ها ، سموم كشاورزي مانند هيدرو كربنهاي هالوژنه ، DDT   ، آلودين ، تركيبات فسفردار نظير پاراتيون وجود دارد مخصوصاً تركيبات هالوژنه بسيار خطرناك هستند و هنگامي كه توأم با آب كشاورزي در لايه هاي زمين نفوذ نمايند يا به بيرون از محيط كشاورزي هدايت شوند ، باعث ايجاد فاضلاب هاي كشاورزي فوق العاده خطرناك مي شوند

فاضلاب هاي شهري
اين فاضلاب ها از مصرف خانگي آب حاصل مي شود در اين پسابها انواع موجودات ريز ، ميكروبها و ويروس ها و چند نوع مواد شيميايي معين وجود دارد كه عمده ترين آن آمونياك و نيز مقداري اوره مي باشد اين فاضلابها بايد از مسير هاي سربسته به محل تصفيه هدايت گردند جهت خنثي سازي محيط قليايي اين فاضلابها كه محيط مناسب براي رشد و نمو ميكروبهاست ، از كلر استفاده مي شود

انواع آلاينده هاي موجود در فاضلاب هاي شهري
آلاينده بيولوژيكي :
از دفع پسابهاي بيمارستاني و مراكز بهداشتي شهري ناشي مي شود

آلاينده هاي شيميايي :
بيشتر آلاينده هاي شيميايي از دفع پسابهاي خانگي شامل مصرف شوينده هاست كه روز به روز مصرف آنها بيشتر مي شود اين آلاينده ها به علت وجود عامل حلقوي در ساختمان مولكول شوينده (ABS) ، غير قابل تجزيه بيولوژيكي در تصفيه خانه ها هستند

فرمول عمومي : (LABS) : linear Alkgl Benzo Sulturic acid = RR / (C6M5) SO3H

امروزه در كشور ژاپن و آمريكا ، شوينده حلقوي را تبديل به خطي نموده اند كه قابل تجزيه بيولوژيكي در تصفيه خانه ها است ولي در اكثر كشورها به علت ارزان بودن    (LABS) هنوز هم از اين ماده در صنعت شوينده ها استفاده مي شود

ساير آلوده كننده ها :
مواد جامد و رسوبات ، مواد راديواكتيو ، مواد نفتي و آلوده كننده هاي حرارتي مثل نيروگاهها

آلودگي آب در جهان
حدود 69 % آب مصرفي جهان ، صرف كشاورزي و عموماً آبياري مي شود 23 % به مصرف صنايع مي رسد و مصارف خانگي تنها حدود 8 % را شامل مي شود در كشورهاي توسعه يافته ، كشاورزي و صنايع ، بيشترين مصرف آب را داشته ، بالاترين نقش را در آلودگي آب ها دارد

پروژه GEMS
نزديك به سه دهه است كه سازمان بهداشت جهاني و برنامه محيط زيست سازمان ملل ، تحت پروژه اي به نام GEMS   (سيستم مراقبت زيست محيطي از جهان) ، كيفيت محيط زيست را از نظر اندازه گيري كيفيت هوا ، آب ، آلودگي مواد غذايي و شاخصهاي بيولوژيكي مورد مراقبت قرار مي دهند براي جمع آوري اطلاعات در مورد كيفيت آب بيش از 50 پارامتر انتخاب شده است كه مهمترين آنها عبارتند از :
DO   (اكسيژن محلول) ،  BOD   (اكسيژن مورد نياز واكنش هاي بيو شيميايي) ، COD   (اكسيژن مورد نياز واكنش هاي شيميايي) ، ميزان كلروفرمها و نيتراتها و فلزات سنگين مي باشد

تصفيه آب و فاضلاب ها
آب و فاضلاب ها براي استفاده و براي برگشت به محيط يا استفاده مجدد نياز به تصفيه دارند روشهاي مختلفي براي تصفيه آبها و فاضلاب ها وجود دارد كه بسته به مصارف آب و نوع آلودگي از اين روش ها استفاده مي شود عمده ترين روش هاي تصفيه آب عبارت اند از :
تصفيه مكانيكي آب
تصفيه شيميايي آب
تصفيه آب به روش اسمز معكوس
تصفيه بيو شيميايي آب
فيلتراسيون آب

مباحث مرتبط با عنوان
آب
آلودگي آب
تصفيه آب
تصفيه مكانيكي آب
سموم كشاورزي
شيمي محيط زيست
فاضلاب صنعتي
محيط زيست
مواد دفع آفات
مواد شيميايي

منابع زيست توده
منابع زيست توده ، به طور كلي عبارتند از :
جنگلها و ضايعات جنگلي
محصولات و ضايعات كشاورزي
ضايعات و فاضلابهاي صنعتي
ضايعات جامد ، فاضلابهاي شهري و فضولات دامي

جنگلها و ضايعات جنگلي
چوب ، خرده هاي چوب و خاك اره ، از منابع جنگلي زيست توده به شمار مي روند اين منبع انرژي از قرنها پيش براي مصارف خانگي و صنعتي مورد استفاده قرار مي گرفته است حدود صدو پنجاه سال پيش ، 75 درصد از انرژي مورد نياز بشر از زيست توده (عمدتا از جنگلها و ضايعات جنگلي) تأمين مي شد در حال حاضر ، سالانه د رجهان بيش از 2/1 گيگاتن چوب به مصرف توليد انرژي مي رسد
بسياري از صنايع كشورهاي در حال توسعه ، مانند صنايع پخت نان ، فرآوري محصولاتي مانند شكر ، چاي ، قهوه ، نارگيل ، كاكائو و كارخانه هاي آجرپزي و آهك پزي ، از اين ضايعات به عنوان سوخت استفاده مي كنند
به اعتقاد كارشناسان فائو (سازمان خواربار و كشاورزي ملل متحد) ، ترويج و توسعه كشاورزي و جنگلداري ، مهمترين راه پيشگيري از فقر غذايي و تأمين انرژي مورد نياز مردم جهان است درختستان هاي انرژي ، اخيرا در برخي از كشور هاي اسكانديناوي و خاور دور توسعه يافته اند وسعت جنگل هاي انرژي در كشور برزيل ، بالغ بر 2 ميليون هكتار است كه عمدتا به كشت اوئكاليپتوس اختصاص يافته اند توليدات حاصل از اين جنگلها 50-30 تن در سال است
مساحت جنگل هاي‌ ايران در سال 1374 ، افزون بر 3/21 ميليون هكتار بوده است ميزان زيست توده جنگل هاي كشور ، حدود 2/556 تن در هكتار برآورد شده است كه 446 تن در هكتار آن متعلق به جنگل هاي شمال است مساحت مراتع كشور در همان سال ، حدود 90 ميليون هكتار و زيست توده آن ، حدود 12 ميليون تن تخمين زده شده است احياء و توسعه جنگلها ، علاوه بر توليد انرژي ، بسياري از مشكلات زيست محيطي مانند آلودگي هوا ، فرسايش و رانش خاك ، ناپايداري شيبها ، زايش مواد معدني خاك و نابودي بوم سازگان (اكوسيستمهاي) طبيعي را كم مي كند

محصولات و ضايعات كشاورزي
اين دسته از منابع زيست توده ، شامل گياهان مختلفي مانند ذرت ، برنج ، سيب زميني ترشي (سورگم) ، نيشكر ، انواع ميوه ، گياهان روغني و ضايعات انها مانند سبوس برنج ، كاه و غره است هر سال كه در سراسر جهان مقدار زيادي محصولات كشاورزي توليد مي شود ضايعات فراواني نيز ايجاد مي گردد كه اكثرا بطور كامل ، مورد استفاده قرار نمي گيرد بطور نسبي ، 25 درصد وزن هر محصول كشاورزي تفاله است ، 25 درصد وزن برنج ، متعلق به سبوس آن است حدود 45 درصد از بادام زميني نيز پوسته است
مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه به لحاظ نظري مي ‌توان نيازهاي سوخت خانگي مناطق روستايي را از طريق ضايعات تأمين كرد
الكل و بيوديزل ، دو فرآورده انرژي زاي مهمي هستند كه از محصولات و ضايعات كشاورزي به دست مي‌ آيند مخلوط 22 درصدي اتانول با بنزين (موسوم به گازوئيل) ، بدون تغيير ساختمان موتورهاي احتراق داخلي ، در بيش از ده ميليون خودرو ، مورد استفاده قرار گرفته است طرح «پروالكل» در برزيل ، موفق ترين برنامه توليد «زيست انرژي» جهان است طي اين برنامه ، سالانه 12 گيگاليتر اتانول (عمدتا از ضايعات نيشكر) توليد مي شود كه 62 درصد مصرف سوخت خودروهاي اين كشور را تأمين مي كند كشورهاي زيمبابوه ، مالاوي و آمريكا نيز مدتي است كه برنامه سوخت الكلي (با استفاده از ذرت ـ نيشكر) را آغاز كرده اند از جمله محصولات كشاورزي مهم كه براي توليد الكل بسيار مناسب است ، مي ‌توان به سورگم (سيب زميني ترشي) اشاره كرد آزمايشهاي انجام شده ، نشان مي دهند كه از تن غده سيب زميني ترشي ، 85 ليتر اتانول توليد مي شود در صورتي كه از هر هكتار 40 تن محصول برداشت شود ، بيش از 3000  ليتر الكل از هر هكتار به دست مي‌ آيد

ضايعات فاضلاب هاي صنعتي
در پساب برخي از كارخانه ها مانند صنايع نساجي ، الكل سازي ، چوب و كاغذ و پساب و ضايعات صنايع غذايي مانند پنير سازي و توليد آب ميوه ، مقدار زيادي زيست توده وجود دارد كه مي ‌توان از آنها براي توليد انرژي و غذاي دام استفاده كرد حدود 20 درصد از وزن ميوه را تفاله تشكيل مي دهد (بسته به نوع ميوه ، اين مقدار بين 9 درصد تا 25 درصد متغير است) طبق آمار وزارت كشاورزي در سال زراعي 72-71 ، حدود 1220000 تن تفاله تنها از ميوه ه انگور ، سيب درختي و مركبات در كشور ما حاصل شده است يك كارخانه آب ميوه با ظرفيت 190 متر مكعب در روز ، بطور متوسط 100 تن تفاله توليد مي كند اگر كارخانه در تمام روزهاي سال كار كند ، تفاله توليدي به 36500 تن در سال مي رسد
چنانچه از اين تفاله ها براي توليد الكل استفاده شود ( با تبديل 5 درصد وزن) ، از همين يك كارخانه سالانه 1825 تن (3/2 ميليون متر مكعب) الكل به دست مي‌ آيد كه صرفه اقتصادي چشمگيري را به همراه دارد يكي ديگر از صنايع غذايي كه فاضلاب آن آلودگي شديد در محيط زيست ايجاد مي كند ، صنايع پنير سازي است آب پنير مايعي است كه پس از حذف چربي و كازئين شير ، طي فرآيند پنير سازي به دست مي‌ آيد توليد سالانه در كشور ما بيش از 80 هزار تن است كه 20 هزار تن آن در واحدهاي صنعتي توليد مي شود با توجه به اينكه بطور ميانگين از تهيه هر كيلوگرم پنير ، 8 كيلوگرم آب پنير استحصال مي شود ، در هر سال 160 هزار تن آب پنير در كارخانه هاي پنير سازي ايران توليد و در محيط رها مي شود
از آب پنير ، هم به منظور غذاي دام و هم براي توليد الكل مي ‌توان استفاده كرد در صنايع غذاي دام ، با پرورش موجودات زنده ذره بيني كه مي‌توانند پروتئين زيادي را در خود جمع كنند و رشد بسيار خوبي بر روي آب پنير دارند ، زيست توده بسيار غني و مغذي تهيه مي كنند ، كه پس از خشك كردن و آسياب كردن ماده حاصل ، آن را به مصرف  غذاي دام مي رسانند در بسياري از كشورهاي جهان ، از آب پنير به منظور توليد الكل استفاده مي شود در كشور ما فعاليت هايي در اين زمينه انجام شده است به عنوان مثال ، مي ‌توان به توليد اتانول از آب پنير ، در كارخانه شير پاستوريزه اصفهان اشاره كرد

ضايعات جامد ، فاضلاب هاي شهري و فضولات دامي
ضايعات جامد شهري را مي ‌توان به دو دسته تقسيم كرد :

زباله هاي معمولي : مانند زباله منازل ، ادارات ، فروشگاهها و رستورانها (پسمانده مواد غذايي ، كاغذ ، كارتن و … ) ، زباله هاي حجيم خانگي (وسايل چوبي مانند كمد ، ميز و … ) زباله باغها و گلخانه ها (شاخه و برگ و … )

زباله هاي ويژه : مانند زباله هاي صنعتي ، نخاله هاي ساختماني ، لاستيكهاي فرسوده ، مواد تابش زاي هسته اي (راديواكتيو) و زباله هاي آلوده بيمارستاني

بهترين روش براي حذف ضايعات جامد دسته اول و استفاده بهينه از آنها ، تهيه كمپوت (تجزيه مواد آلي رطوبت و گرما ، در شرايط هوازي) است كود حاصل از اين روش ، بسيار غني است و از آن مي ‌توان در گلخانه ها ، باغها و مزارع استفاده كرد با توجه به حجم بسيار زيد زباله در شهرهاي مختلف (به عنوان مثال روزي 500 تن زباله در شهر اصفهان) ، روش تهيه كمپوت بسيار مقرون به صرفه است در حال حاضر ، سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداريهاي تهران و اصفهان به انجام اين مهم مي پردازد در كشورهاي مختلف با استفاده از روشهاي گازي كردن و پيروليز ، ضايعات جامد را به گاز تبديل مي كنند گاز حاصل ، در مولدها و توربينهاي بخار به برق تبديل مي شود
از مهمترين ضايعات جامد كه معمولا به هدر مي روند ، مي ‌توان به پسماندهاي آشپزخانه اي اشاره كرد مكان هاي‌ بزرگي مانند كارخانه ها ، هتلها ، مسافرخانه ، رستوران ها ، ادارات ، بيمارستانها و … داراي آشپزخانه هاي بزرگي هستند ضايعات اين آشپزخانه زياد است و بيشتر شامل باقيمانده غذاهاي پخته شده و پوست ميوه ها و سبزيها مي باشد اين اماكن براي حمل و دور ريختن زباله ، مبالغ زيادي هزينه مي كنند بدتر از همه اينكه زباله ها غالبا در فضاي باز رها مي شوند و محيط زيست را آلوده مي كنند سوزاندن آنها نيز با ورود مشتقات گوگرد ، هيدروكربنهاي كلري و مواد سنگين به جو زمين مي شود و آلودگي هوا را به همراه دارد
در اين آشپزخانه ها از سوخت هايي مانند گاز طبيعي ، نفت سفيد ، چوب ، زغال يا برق براي پخت و پز استفاده مي كنند ، در حالي كه پسماندهاي آشپزخانه اي منبع مناسبي براي توليد زيست گاز هستند و تعبيه يك گوارنده كوچك در كنار آشپزخانه ، انرژي مورد نياز را تأمين مي كند زيست گاز حاصل نه تنها جايگزين سوخت هاي سنگواره اي مورد استفاده در آشپزخانه مي شود ، بلكه حتي براي تأمين روشنايي نيز مي ‌توان از آن استفاده كرد كود حاصل از تخمير بي هوازي را نيز مي ‌توان براي استفاده از گوارنده هاي توليد زيست گلاز از پسماندهاي آشپزخانه اي ، در كشور هند بسيار رايج است
فاضلاب هاي شهري و روستايي از عمده ترين آلاينده هاي محيط زيست هستند اين فاضلابها انرژي نهفته قابل ملاحظه اي دارند و بهترين روش آزاد سازي اين انرژي ، تخمير بي هوازي فاضلاب و توليد گاز متان است كه مي ‌توان از آن براي گرمايش يا به حركت درآوردن موتور مولد و توليد الكتريسيته استفاده كرد فضولات دامي نيز انرژي نهفته قابل ملاحظه اي دارند و مي‌توانند در توليد زيست گاز مورد استفاده قرار گيرند در كشور ما ، 72 ميليون رأس دام وجود دارد كه مي ‌توان از فضولات آنها ، روزانه حدود 4 ميليون متر مكعب گاز متان ـ معادل 25500 بشكه نفت خام ـ به دست آورد
در زمينه توليد زيست گاز ، برنامه هاي عظيمي در چين و هند به انجام رسيده است در كشور چين ، بيش از 7 ميليون متر مكعب زيست گاز توليد مي كنند زيست گاز حاصل از اين گوارنده ها ، نيازهاي انرژي 50 ميليون روستايي را تأمين مي كند در كشور ما ، توسط برخي از مؤسسات پژوهشي و دانشگاهي ، بررسي هايي در زمينه توليد زيست گاز انجام گرفته و منجر به ساخت 60 دستگاه آزمايشي زيست گاز شده است سازمان انرژي هاي نو وزارت نيرو ، مهمترين اهداف توليد زيست گاز را در كشورمان ، به شرح زير خلاصه كرده است :
توليد انرژي
پيشگيري از آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از فضولات شهري و روستايي
توليد كود غني و بهداشتي از هزاران تن لجن ، فاضلاب و فضولات كشتارگاه ها

نتيجه گيري
با تخريب ازن در لايه هاي بالاي اتمسفر ، كره زمين اشعه ماوراي بنفش دريافت مي كند كه موجب بروز سرطان پوست ، بيماري آب مرواريد چشم و تضعيف سيستم دفاعي بدن مي شود با نفوذ بيشتر اشعه ماوراي بنفش از لايه هاي اتمسفر ، اثرات آن روي سلامتي بدتر شده ، بهره دهي محصولات كشاورزي و جمعيت ماهي ها كاهش خواهد يافت و آسايش هر فرد روي اين سياره تحت تأثير قرار خواهد گرفت

نگراني روز افزون
اثرات زيست محيطي مقادير عظيمي از مواد زايد خطرناك كه هر ساله توليد مي شود ، موجب نگراني بيش از پيش شده است در سال 1983 ، 266 ميليون تن مواد زايد خطرناك توليد شده است

تهديد اكوسيستم ها
كشورهاي پيشرفته بيش از هفتاد هزار ماده شيميايي مختلف توليد مي كنند كه بيشتر آنها بطور كامل از نظر ايمني آزمايش نشده اند استفاده نامحتاطانه از اين مواد ، مواد غذايي و آب و هواي ما را آلوده كرده ، اكوسيستم هايي را كه ما به آنها متكي هستيم ، شديداً تهديد مي كند

راهيابي مواد شيميايي به محيط زيست
مواد شيميايي به بخش جدا نشدني از زندگي روزانه ماتبديل گشته اند ما از وسايل رفاهي مانند پلاستيكها ، پوردهاي رختشويي و آروزولها كه از مواد شيميايي ساخته شده اند ، استفاده مي كنيم ولي اغلب از هزينه پنهاني كه ناشي از آنهاست بي خبريم نهايتا آنها ز طريق محل هاي دفن زباله ، زهكشيها و فاضلاب ها به آب و يا زمين راه پيدا مي كنند

مواد سمي در پلاستيك ها
اگر چه مصرف كنندگان به ندرت محصولات پلاستيكي را كه روزانه ساخته مي شود و بسته بندي كه در آن خريد مي كنند ، به مسئله آلودگي سمي ربط مي دهند ، بايد دانست كه اكثر مواد شيميايي كه در توليد و ساخت پلساتيكها مورد استفاده قرار مي گيرند ، بسيار سمي هستند
برحسب درجه بندي EPA   بايد دانست كه از 20 ماده شيميايي كه تهيه آنها موجب توليد بيشترين مقدار كل مواد زايد خطرناك مي شود ، پنج ماده شيميايي از شش مورد اولي ، موادي هستند كه بطور مستمر در صنايع پلاستيك سازي مورد استفاده قرار مي گيرند

آلودگي هوا و باران اسيدي
باران اسيدي چيست؟
يكي از آثار و نتاي آلودگي هوا باران اسيدي است در دو دهه اخير و در برخي نواحي صنعتي و بر اثر فعاليت هاي كارخانه ها ميزان دي اكسيد گوگرد و دي اكسيد ازت در هوا افزايش يافته است اين دو ماده در اتمسفر با اكسيژن و بخار آب واكن شيميايي ايجاد مي كند و به صورت اسيد نيتريك و اسيد سولفوريك در مي‌ آيد اين ذرات اسيدي مسافت هاي طولاني را به وسيله باد طي مي كنند و به صورت باران اسيدي بر سطح زمين فرو مي ريزند چنين بارش هايي ممكن است به صورت برف يا باران يا مه نيز در بيايد

پيامدهاي باران اسيدي:

باران اسيدي باعث از بين رفتن بناها و آثار تاريخي بخصوص در ساختمان هايي كه از سنگ مرمر يا آهك ساخته شده باشند ، مي شود

باران اسيدي ميزان حاصلخيزي خاك را كاهش مي دهد و حتي ممكن است مواد سمي را وارد خاك ها كند

باران اسيدي موجب نابودي درختان و كاهش مقاومت آنها بخصوص در برابر سرما مي شود

مباحث مرتبط با عنوان


آلاينده هاي شيميايي هوا

آلودگي محيط زيست

باران اسيدي

بنزين

تأثيرات آلودگي‌ هوا

دستگاه تنفسي

طبقه بندي آلاينده هاي هوا

گازوئيل

مواد شيميايي

مواد شيميايي آلي سمي

مه دود نور شيميايي

نفت سفيد

واكنش سوختن

هيدروكربنها

باران اسيدي
يكي از جدي ترين مشكلات زيست محيطي كه امروزه بسياري از مناطق دنيا با آن رو به رو هستند ، باران اسيدي است اين واژه انواع پديده ها ، از جمله مه اسيدي و برف اسيدي كه تمام آنها با نزول مقدار قابل ملاحظه اسيد از آسمان مطابقت دارد را مي پوشاند باران اسيدي داراي انواع نتايج زيان بار بوم شناختي است وجود اسيد در هوا نيز احتمالا بر روي سلامتي انسان اثر دارد پديده باران اسيدي در سال هاي آخر دهه 1800 در بريتانيا كشف شد ، اما پس از آن تا دهه 1960 به دست فراموشي سپرده شد باران اسيدي به نزولات جوي كه قدرت اسيدي آن بطور قابل توجهي بيش از باران طبيعي (يعني آلوده نشده ) ، كه خود به علت حل شدن دي اكيد كربن هوا در آن و تشكيل اسيد كربونيك بطور ملايم اسيدي است ، باشد ، اطلاق مي شود

از تفكيك جزئي H2CO3   پروتون آزاد مي شود و PH سيستم را كم مي كند از اين رو PH   باران طبيعي كه آلود نشده ، از اين منبع بخصوص حدود 6/5 است تنها باراني كه قدرت اسيدي آن به مقدار قابل ملاحظه اي بيشتر از اين باشد ، يعني PH   آن كنتر از 5 باشد ، باران اسيدي تلقي مي شود دو اسيد عمده در باران اسيدي ، HNO3   و H2SO4   است بطور كلي ، محل نزول باران اسيدي در مسير باد دورتر از منبع آلاينده هاي نوع اول ، يعني SO2   و نيتروژن اكسيدها است باران اسيدي به هنگام حمل توده هوايي كه آلاينده هاي‌نوع اول را در بردارند ، بوجود مي‌ آيند از اين رو باران اسيدي يك مشكل آلودگي است كه به علت حمل دور برد آلاينده هاي هوا ، حدود و مرز جغرافيايي نمي‌ شناسد

مواد شيميايي آلي سمي:
واژه مواد شيميايي سنتزي از طرف رسانه هاي‌گروهي براي توصيف اجسامي به كار مي رود كه عموما در طبيعت يافت نمي شوند ولي توسط شيميدانان از اجسام ساده تر سنتز شده اند اكثريت مواد شيميايي سنتزي كه مصرف تجارتي دارند ، تركيبات آلي هستند و براي بيشتر آنها از نفت به عوان منبع اوليه كربن در اين تركيبها استفاده شده است كربن با كلر تركيب هاي زيادي را تشكيل مي دهد كه به علت سمي بودن آنها براي بعضي گياهان و حشرات ، بسياري از اين قبيل تركيبها كاربرد گسترده اي به عنوان آفت كش يافته اند تركيبات آلي كلردار ديگر بطور گسترده اي در صنايع پلاستيك و الكترونيك بكار برده شده اند
شكستن پيوند كربن به كلر بطور مشخص دشوار است و حضور كلر همچنين واكنش پذيري ساير پيوندها را در مولكولهاي آلي كم مي كند همين خاصيت به اين معني است كه با وارد شدن تركيب هاي آلي كلردار به محيط زيست ، تخريب آنها به كندي صورت مي گيرد و بيشتر تمايل به جمع شدن دارند و به اين علت به معضل بزرگ محيط زيست محيطي تبديل شده اند اجسام آلي سمي كه بطور عمده مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از :‌انواع آفت كشها ، حشره كشهاي سنتي ، حشره كشهاي آلي كلردار ، ددت ، توكسافنها ، كاربامات ، حشره كشهاي آلي فسفات دار ، علف كشها و …
زيست توده چهارمين منبع انرژي جهان است و حدود 14 درصد از نيازهاي انرژي جهان را تأمين مي كنند سوخت حاصل از فن آوريهاي تبديل زيست توده يا به حالت گاز (زيست گاز) و يا مايع (متانول ، اتانول و بيوديزل) است كه براي توليد الكتريسيته و گرما مورد استفاده قرار مي گيرد تخمين زده شده است كه اگر تنها 10 درصد از زمين هاي كشاورزي جنگلها و درختستانها به تأمين و تهيه زيست توده اختصاص يابد ، توليد سالانه انرژي حاصل از زيست توده ، معادل چهار پنجم مصرف كنوني انرژي در جهان خواهد بود در جوامع در حال توسعه كه حدود سه چهارم جمعيت جهان را شامل مي شوند ، 35 درصد از انرژي مصرفي ، از طريق زيست توده تأمين مي شود
استفاده از منابع زيست توده ، يكي از مناسب ترين و اقتصادي ترين راه حل هاي تأمين نيازهاي اساسي انرژي مردم فقير در مناطق دور افتاده است در ايران با توجه به حجم چهار منبع عمده زيست توده (كه در اين مقاله به آنها اشاره شد) و فوايد زيست محيطي اين نوع انرژي و تجديد پذير بودن آن ، توسعه كاربرد آن ، منطقي و مقرون به صرفه است

 

منابع :

خادم ، حسين ، مقاله اينترنتي سايت فارسي زبان googel   ، وزارت آموزش و پرورش ، سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزش ، اسفند 1384

نجفي ، فيروزه ، دانشنامه رشد ، وزارت آموزش و پرورش ، سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزش ، بهمن 1384

خالصي ، عباس ، بهداشت و محيط زيست ، تهران ، انتشارات بعثت ، 1379

حلم سرشت ، پريوش و دل پيشه ، اسماعيل ، اصول بهداشت جامعه ، انتشارات چهر ، 1363

كارشناسان وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و دفتر برنامه ريزي و تأليف كتب درسي ، بهداشت عمومي ، چاپ و نشر ايران ، 1372

آقاپور ، مجيد ، مقاله اينترنتي سايت فارسي زبان googel   ، وزارت آموزش و پرورش ، سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزش ، تيرماه 1385

- خادم ، حسين ، وزارت آموزش و پرورش ، سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزش ، 1384.

-  httn.//daneshnameh roshd ir/mavara-indexnhn.

+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم مرداد 1389ساعت 21:59  توسط حسین کیاشمشکی  | 
۱- کتاب مهندسی محیط زیست نوشته ی سالواتو در حال ترجمه می باشد.مترجمین: دکتر محمد هادی دهقانی(دانشیار مهندسی بهداشت محیط دانشکده ی بهداشت دانشگاه تهران)  ، احسان بیرقدار دانشجوی کارشناسی دانشکده بهداشت دانشگاه تهران) ،

۲- water quality and treatmeant از انتشارات سازمان AWWA رفرنس جدید تصفیه آب آزمون کارشناسی ارشد مترجم : احسان بیرقدار

برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس اینترنتی : www.mahsa156861365@yahoo.com

و www.ehsan.beiraghdar@gmail.com

 

+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم مرداد 1389ساعت 16:47  توسط حسین کیاشمشکی  | 

قانون مديريت پسماندها

 ماده 1- جهت تحقق اصل پنجاهم (50) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و به منظور حفظ محيط زيست كشور از آثار زيانبار پسماندها و مديريت بهينه آنها، كليه وزارتخانه و سازمانها و موسسات و نهادهاي دولتي و نهادهاي عمومي غيردولتي كه شمول قانون برآنها مستلزم ذكر نام مي باشد و كليه شركتها و موسسات و اشخاص حقيقي و حقوقي ،  موظفند مقررات و سياستهاي مقرر در اين قانون را رعايت نمايند. 

ماده 2- عبارات و اصطلاحاتي كه در اين قانون به كار رفته است،‌داراي معاني زير مي باشد:‌

الف- سازمان : سازمان حفاظت محيط زيست

ب – پسماند:  به مواد جامد، مايع و گاز (غير از فاضلاب) گفته مي شود كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم حاصل از فعاليت انسان بوده و از نظر توليد كننده‌،‌ زائد تلقي مي شود. پسماندها به پنج گروه تقسيم مي شوند:

1- پسماندهاي عادي : به كليه پسماندهايي گفته مي شود كه به صورت معمول از فعاليتهاي روزمره انسانها در شهرها، روستاها و خارج از آنها توليد مي شود، از قبيل زباله هاي خانگي و نخاله هاي ساختماني .

2- پسماندهاي پزشكي (بيمارستاني) : به كليه پيشماندهاي عفوني و زيان آور ناشي از بيمارستانها ، مراكز بهداشتي ، درماني ، آزمايشگاههاي تشخيص طبي و ساير مراكز مشابه گفته مي شود. ساير پسماندهاي خطرناك بيمارستاني از شمول اين تعريف خارج است.

3- پسماندهاي ويژه :‌ به كليه پسماندهايي گفته مي شود كه به دليل بالا بودن حداقل، يكي از خواص خطرناك ،  از قبيل سميت، بيماري زايي ، قابليت انفجار يا اشتعال، خورندگي و مشابه آن به مراقبت ويژه نياز داشته باشد و آن دسته از پسماندهاي پزشكي و نيز بخشي از پسماندهاي عادي ، صنعتي ، كشاورزي كه نياز به مديريت خاص دارند،  جز پسماندهاي ويژه محسوب مي شوند.

4- پسماندهاي كشاورزي :‌ به پسماندهاي ناشي از فعاليتهاي توليدي در بخش كشاورزي گفته مي شود از قبيل فضولات،‌لاشه حيوانات (دام، طيور و آبزيان) محصولات كشاورزي فاسد يا غيرقابل مصرف.

5- پسماندهاي صنعتي :‌ به كليه پسماندهاي ناشي از فعاليتهاي صنعتي و معدني و پسماندهاي پالايشگاهي صنايع گاز،‌نفت و پتروشيمي و نيروگاهي و امثال آن گفته مي شود از قبيل براده ها ، سرريزها و لجن هاي صنعتي .

ج – مديريت اجرايي پسماند:‌شخصيت حقيقي يا حقوقي است كه مسئول برنامه ريزي، ساماندهي، مراقبت و عمليات اجرايي مربوط به توليد، جمع آوري، ذخيره سازي ، جداسازي‌، حمل و نقل ، بازيافت، پردازش و دفع پسماندها و همچنين آموزش و اطلاع رساني در اين زمينه مي باشد.

1- دفع: كليه روشهاي از بين بردن يا كاهش خطرات ناشي از پسماندها، از قبيل بازيافت، دفن بهداشتي ، زباله سوزي

2- پردازش:‌ كليه فراينده هاي مكانيكي ، شيميايي ، بيولوژيكي  كه منجر به تسهيل در عمليات دفع گردد.

د- منظور از آلودگي ، همان تعريف مقرر در ماده (9) قانو حفاظت و بهسازي محيط زيست – مصوب 28/3/1353- است.

تبصره 1- پسماندهاي پزشكي و نيز بخشي از پسماندهاي عادي ، صنعتي و كشاورزي كه نياز به مديريت خاص دارند، جز پسماندهاي ويژه محسوب مي شوند.

تبصره 2- فهرست پسماندهاي ويژه از طرف سازمان ، با همكاري دستگاههاي ذيربط تعيين و به تصويب شوراي عالي حفاظت محيط زيست ، خواهد رسيد.

تبصره 3- پسماندهاي ويژه پرتوزا، تابع قوانين و مقررات مربوط به خود مي باشند.

تبصره 4- لجن هاي حاصل از تصفيه فاضلاب هاي شهري و تخليه چاههاي جذبي فاضلاب خانگي در صورتي كه خشك يا كم رطوبت باشند، در دسته پسماندهاي عادي قرار خواهند گرفت.

ماده 3- موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران موظف است با همكاري وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و ساير دستگاهها حسب مورد، استاندارد كيفيت و بهداشت محصولات و مواد بازيافتي و استفاده هاي مجاز آنها را تهيه نمايد.

ماده 4- دستگاههاي اجرايي  ذيربط موظفند جهت بازيافت و دفع پسماندها ، تدابير لازم را به ترتيبي كه در آيين نامه هاي اجرايي اين قانون مشخص خواهد شد، اتخاذ نمايند. آيين نامه اجرايي مذكور مي بايستي در برگيرنده موارد زير نيز باشد:‌

1- مقررات تنظيم شده موجب گردد تا توليد و مصرف ، پسماند كمتري ايجاد نمايد.

2-  تسهيلات لازم براي توليد و مصرف كالاهايي كه بازيافت آنها سهل تر است ،‌فراهم شود و توليد و واردات محصولاتي كه دفع يا بازيافت پسماند آنها مشكل تر است ، محدود شود.

3- تدابيري اتخاذ شود كه استفاده از مواد اوليه بازيافتي  در توليد گسترش يابد.

4-  مسئوليت تامين و پرداخت بخشي از هزينه هاي بازيافت بر عهده توليد كنندگان محصولات قرار گيرد.

ماده 5- مديريت هاي اجرايي پسماندها ، موظفند براساس معيارها و ضوابط وزارت بهداشت، درمان و آموزش ترتيبي اتخاذ نمايند تا سلامت ، بهداشت و ايمني عوامل اجرايي تحت نظارت آنها تامين و تضمين شود.

ماده 6- سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و ساير رسانه هايي كه نقش اطلاع رساني دارند و همچنين دستگاههاي آموزشي و فرهنگي ، موظفند جهت اطلاع رساني و آموزش ،  جداسازي صحيح، جمع آوري و بازيافت پسماندها،‌اقدام و با سازمانها و مسئولين مربوط همكاري نمايند.

تبصره – وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي ، صنايع و معادن ، كشور و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي به منظور كاهش پسماندهاي كشاورزي ، موظفند نسبت به اطلاع رساني و آموزش روستائيان و توليد كنندگان ، اقدام لازم را به عمل آورند.

ماده 7- مديريت اجرايي كليه پسماندها غير از صنعتي و ويژه در شهرها و روستاها و حريم آنها به عهده شهرداري و دهياري ها و در خارج از حوزه و وظايف شهرداري ها و دهياري ها به عهده بخشداري ها مي باشد. مديريت اجرايي پسماندهاي صنعتي ويژه به عهده توليد كننده خواهد بود. در صورت تبديل آن به پسماند عادي  به عهده شهرداريها ، دهياريها و بخشداريها خواهد بود.

تبصره – مديريت هاي اجرايي مي توانند تمام يا بخشي از عمليات مربوط به جمع آوري ، جداسازي و دفع پسماندها را به اشخاص حقيقي و حقوقي واگذار نمايند.

ماده 8- مديريت اجرايي مي تواند هزينه هاي مديريت پسماندها را از توليد كننده  پسماند با تعرفه اي كه طبق دستورالعمل وزارت كشور توسط شوراهاي اسلامي بر حسب نوع پسماند تعيين مي شود ، دريافت نموده و فقط صرف هزينه هاي مديريت پسماند نمايد.

ماده 9- وزارت كشور با هماهنگي سازمان ، موظف است برنامه ريزي و تدابير لازم براي جداسازي پسماندهاي عادي را به عمل آورده و برنامه زمان بندي آن را تدوين نمايد. مديريت هاي اجرايي مندرج در ماده (7) اين قانون موظفند  در چارچوب برنامه فوق و در مهلتي كه در آيين نامه اجرايي اين قانون، پيش بيني مي شود، كليه پسماندهاي عادي را به صورت تفكيك شده جمع آوري ، بازيافت يا دفن نمايند.

ماده 10- وزارت كشور موظف است در اجراي وظايف مندرج در اين قانون، ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون ، نسبت به تهيه دستورالعمل تشكيلات و ساماندهي مديريت اجرايي پسماندها در شهرداريها، دهياري ها و بخشداري ها اقدام نمايد.

ماده 11- سازمان موظف است با همكاري وزارتخانه هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ( در مورد پسماندهاي پزشكي)، صنايع و معادن ، نيرو و نفت (در مورد پسماندهاي صنعتي و معدني)‌، جهاد كشاورزي (در مورد پسماندهاي كشاورزي)‌ضوابط و روشهاي مربوط به مديريت اجرايي پسماندها را تدوين و در شوراي عالي حفاظت محيط زيست  به تصويب برساند، وزارتخانه هاي مذكور مسئول نظارت بر اجراي ضوابط و روشهاي مصوب هستند.

ماده 12- محل هاي دفن پسماندها براساس ضوابط زيست محيطي توسط وزارت كشور با هماهنگي سازمان و وزارت جهاد كشاورزي تعيين خواهد شد.

تبصره 1- شوراي عالي شهرسازي و معماري موظف است در طرحهاي ناحيه اي جامع،‌ مناطق مناسبي را براي دفع پسماندها در نظر بگيرد.

تبصره 2- وزارت كشور موظف است اعتبارات،‌تسهيلات و امكانات لازم راجهت  ايجاد و بهره برداري از محل هاي دفع پسماندها راسا يا توسط بخش خصوصي فراهم نمايد.

ماده 13- مخلوط كردن پسماندهاي پزشكي با ساير پسماندها و تخليه و پخش آنها در محيط و يا فروش ،  استفاده و بازيافت اين نوع پسماندها ممنوع است.

ماده 14- نقل و انتقال برون مرزي  پسماندهاي ويژه تابع مقررات كنوانسيون بازل و با نظارت مرجع ملي كنوانسيون خواهد بود. نقل و انتقال درون مرزي پسماندهاي ويژه تابع آيين نامه اجرايي مصوب هيات وزيران خواهد بود.

ماده 15- توليد كنندگان آن دسته از پسماندهايي كه داراي يكي از ويژگي هاي پسماندهاي ويژه نيز مي باشند، موظفند با بهينه سازي فرآيند و بازيابي، پسماندهاي خود را به حداقل برسانند و در مواردي كه حدود مجاز در آيين نامه اجرايي اين قانون پيش بيني شده است ، در حد مجاز ، نگهدارند.

ماده 16- نگهداري ، مخلوط كردن، جمع آوري ، حمل و نقل ، خريد و فروش ، دفع، صدور تخليه پسماندها در محيط بر طبق مقررات اين قانون و آيين نامه اجرايي آن خواهد بود. در غير اين صورت اشخاص متخلف به حكم مراجع  قضايي به جزاي نقدي در بار اول پسماندهاي عادي از پانصد هزار (500000) ريال تا يكصد ميليون

(100000000) ريال و براي ساير پسماندها از دو ميليون (2000000) ريال تا يكصد ميليون (100000000) ريال و در صورت تكرار، هر بار دو برابر مجازات قبلي در اين ماه محكوم مي شوند.

متخلفين از حكم ماده (13)‌ به جزاي نقدي از دو ميليون (2000000)‌ ريال تا يكصد ميليون (100000000)‌ ريال و در صورت تكرار به دو برابر حداكثر مجازات و در صورت تكرار مجدد هر بار به دو برابر مجازات بار قبل محكوم مي شوند.

ماده 17- مخالفين از حكم ماده (14)‌ اين قانون موظفند پسماندهاي مشمول كنوانسيون بازل را به كشور مبدا اعاده و يا در صورت امكان معدوم كردن در داخل تحت نظارت و طبق نظر سازمان (مرجع ملي كنوانسيون مذكور در ايران)‌ با هزينه خود به نحو مناسب دفع نمايند. در غير اين صورت به مجازاتهاي مقرر در ماده (16)  محكوم خواهند شد.

ماده 18- در شرايطي كه آلودگي ،‌خطر فوري براي محيط و انسان دارد، با اخطار سازمان و وزارت بهداشت ،‌درمان و آموزش پزشكي ، متخلفين و عاملين آلودگي موظفند فورا اقداماتي را كه منجر به بروز آلودگي  و تخريب محيط زيست مي شود متوقف نموده و بلافاصله مبادرت به رفع آلودگي   و پاكسازي محيط نمايند. در صورت استنكاف ، مرجع قضايي خارج از نوبت به موضوع رسيدگي و متخلفين و عاملين را علاوه بر پرداخت جريمه  تعيين شده ، ملزم به رفع آلودگي و پاكسازي خواهد نمود.

ماده 19- در تمام جرايم ارتكابي مذكور ، مرجع قضايي مرتكبين را علاوه بر پرداخت جريمه  به نفع صندوق دولت ، به پرداخت  خسارت به اشخاص و يا جبران خسارت وارده ، بنا به درخواست  دستگاه مسئول محكوم خواهد نمود.

ماده 20- خودروهاي تخليه كننده پسماند در اماكن غيرمجاز، علاوه بر مجازاتهاي مذكور، به يك تا ده هفته توقيف محكوم خواهند شد.

تبصره – در صورتي كه محل تخليه ، معابرعمومي ، شهري و بين شهري باشد، به حداكثر ميزان توقيف محكوم مي شوند.

ماده 21- درآمد حاصل از جرايم اين قانون به حساب خزانه داري كل كشور واريز و همه ساله  معادل وجوه واريزي از محل  اعتبارات رديف خاصي كه در قوانين بودجه سنواتي  پيش بيني مي شود،‌ در اختيار دستگاههايي كه در آيين نامه اجرايي اين قانون تعيين خواهند شد، قرار خواهد گرفت تا صرف آموزش ، فرهنگ سازي ، اطلاع رساني و رفع آلودگي ناشي از پسماندها ، حفاظت از محيط زيست و تامين امكانات لازم در جهت اجراي اين قانون گردد.

ماده 22- آيين نامه اجرايي اين قانون توسط سازمان با همكاري وزارت كشور و ساير دستگاههاي اجرايي ذيربط حداكثر ظرف مدت شش ماه تهيه و به تصويب هيات وزيران مي رسد.

مده 23- نظارت و مسئوليت حسن اجراي اين قانون بر عهده سازمان مي باشد. قانون فوق مشتمل بر بيست و سه ماده و نه تبصره  در جلسه علني روز يكشنبه مورخ بيستم  ارديبهشت ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و سه مجلس شوراي اسلامي  تصويب و در تاريخ  9/3/1383  به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.

 غلامعلي حداد عادل- رييس مجلس شوراي اسلامي

 

آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها
ماده 1- علاوه بر عبارات و اصطلاحات مندرج در ماده (2) قانون مديريت پسماندها – مصوب 1383-، عبارات و اصلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي رود:
1- قانون: قانون مديريت پسماندها – مصوب 1383
2- جداسازي: جدا كردن زباله ها از يكديگر
3- بازيافت: فرايند تبديل پسماند به مواد يا انرژي قابل استفاده مجدد
4- كارگروه ملي: كارگروه ملي مديريت پسماندها
5- صندوق: صندوق ملي محيط زيست (موضوع بند ((ب)) ماده (68) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران – مصوب 1383)
6- موسسه استاندارد: موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران
7- جزء ويژه: آن دسته از پسماندهاي ويژه ايجاد شده توسط اشخاصي كه عمدتاً توليد كننده پسماند عادي هستند

8- سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست
ماده 5- وزارت كشور بايد با هماهنگي سازمان شيوه نامه هاي اجرايي مديريت پسماندهاي عادي و كشاورزي و پسماند ويژه تبديل شده به پسماند عادي از قبيل توليد، ذخيره سازي، جمع آوري، جداسازي، حمل و نقل، بازيافت، پردازش و دفع را با رعايت ماده (11) قانون، شش ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه تهيه و به مورد اجرا گذارد.
تبصره – شيوه نامه هاي موضوع اين ماده پس از تهيه و انتشار در روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران به منزله اعلام بوده و لازم الاجرا مي باشد.
ماده 8- توليد كنندگان پسماند عادي و اشخاص حقيقي و حقوقي مسئول مراكز و مجتمع ها و شهركها، اردوگاهها، سربازخانه ها، واحدها و مجتمع هاي تجاري، خدماتي، آموزشي، تفريحي و تفرجگاهي در قبال مديريت اجرايي پسماند عادي پاسخگو بوده و ملزم به رعايت مقررات و شيوه نامه هاي آيين نامه مي باشند.
ماده 12- توليد كنندگان و واردكنندگان اقلام مشروح زير بايد پسماند حاصل از كالاهاي خود را بازيافت نمايند. در صورتي كه نتوانند به اين امر اقدام نمايند، بايد برابر نيم در هزار ارزش كالا را همزمان با فروش و يا ورود به صندوق پرداخا نمايند. صندوق بايد به نسبت بازيافت پسماند حاصل از هر يك از اقلام مزبور، مبالغ دريافتي را در اختيار واحدهاي بازيافت كننده آن قلم از پسماند قرار دهد متخلفين به مجازاتهاي تعيين شده در ماده (16) قانون محكوم خواهند شد.
1- مواد پليمري از قبيل پلاستيكها PET و لاستيك 2- كالاهاي شيشه اي، كريستال 3- اشياي ساخته شده از فلزات ساده و آلياژي 4- اشياي ساخته شده از چوب و نئوپان 5- كالاهاي ساخته شده از كاغذ و مقوا 6- انواع روغنهاي روانكار 7- كالاهايي كه حداقل از دو جزء شيشه، فلز، پليمر، سلولز تشكيل شوند 8- لوازم برقي و الكترونيكي 9- انواع مصالح ساختماني و از نوع كاني هاي غير فلزي
تبصره 1- واحدهاي توليدي كه از مواد اوليه بازيافتي استفاده مي كنند، به ازاي استفاده از اينگونه مواد از پرداخت مبلغ تعيين شده معاف خواهند بود.
تبصره 2- واحدهاي توليدي كه محصولات خود را صادر مي كنند و يا وارد كنندگاني كه كالاي خود را مرجوع مي كنند به ازاي ميزان كالاي صادر شده و يا مرجوعي، از پرداخت مبلغ تعيين شده معاف خواهند بود.
تبصره 3- تجديد نظر در اقلام و مبلغ مذكور حسب مورد پس از طرح در كارگروه ملي با پيشنهاد سازمان و تصويب هيات وزيران خواهد بود.
ماده 13- توليد كنندگان و كساني كه مسئوليت بسته بندي مواد و محصولاتي كه منجر به ايجاد پسماندهاي ويژه مي گردند (از جمله سموم و كودهاي شيميايي) بايد نحوه استفاده، نگهداري، حمل و نقل و دفع پسماندهاي حاصل از مصرف و نيز اشياء و مواد آلوده شده به آنها را پس از تاييد مراجع ذيربط، بر روي بسته بندي درج نمايند.

 ماده 14- وزارت امور اقتصادي و دارايي بايد از طريق گمركات، از ورود كالاهايي كه بر اساس فهرست اعلام شده از سوي سازمان، داراي پسماند ويژه غير مجاز مي باشد جلوگيري نمايد.
ماده 15- سازمان بايد نسبت به تدوين فهرست كالاهايي كه پس از مصرف، پسماند بيشتر يا پسماند يا بازيافت مشكل تر و يا پسماند خطرناك ايجاد مي كند و شيوه نامه نحوه مديريت آنها را تهيه و حسب مورد به دستگاه ذيربط اعلام نمايد.
ماده 16- موسسه استاندارد بايد ظرف يكسال پس از ابلاغ اين آيين نامه استانداردهاي زير را تدوين نمايد:
1- استاندارد كاغذ و پلاستيك بازيافتي و موارد مجاز استفاده آنها از جنبه هاي فني و بهداشتي
2- استانداردهاي كود آلي به خصوص كود كمپوست حاصل از پردازش پسماندهاي عادي و كشاورزي
3- استاندارد تاسيسات و تجهيزات مرتبط با مديريت پسماندها از جمله دستگاههاي زباله سوز و نوع پسماندهاي مورد پذيرش از جنبه فني و بهداشتي
4- استاندارد علايم نشان دهنده نوع و جنس پلاستيكها و نيز پلاستيكهاي قابل تجزيه در طبيعت
5- استاندارد ساير مواردي كه حسب مورد از سوي كارگروه ملي پيشنهاد مي شود.
ماده 18- سازمان مديريت و برنامه ريزي بايد با همكاري دستگاههاي اجرايي ذيربط در هر مورد، نسبت به تشخيص صلاحيت مشاوران و پيمانكاران ذيصلاح حقيقي و حقوقي اقدام نمايد.
ماده 19 توليد كنندگان پسماندهاي ويژه مندرج در جدول شماره (1) ملزم به كاهش مقدار و يا شدت آلودگي پسماندها مطابق جدول مذكور بوده و بايد پسماند توليدي و ظرفيت فعاليت خود را در فرمهاي اظهارنامه ثبت و به سازمان گزارش نمايند. جدول مذكور حسب مورد با پيشنهاد سازمان (كارگروه ملي) و به تصويب هيات وزيران قابل تغيير مي باشد.
متخلفين از مفاد اين ماده به حداكثر مجازات مقرر در ماده (16) قانون محكوم خواهند شد سازمان بايد ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه، نسبت به تهيه فرمهاي اظهار نامه مربوط اقدام نمايد.
                          جدول شماره (1): موضوع ماده (19)

 

توليد كنندگان پسماند                 

نوع پسماندها

ميزان پسماند و يا مشخصات آن

واحدهاي تصفيه دوم روغن  

مجموع پسماندها

حداكثر تا 20 درصد وزن روغن پايه توليدي

واحدهاي كلر الكالي با سل جيوه

پسمانده هاي جيوه اي خشك

حداكثر تا 5/2 درصد وزن كلر توليدي

توليد روي به روش انحلال در اسيد

مجموع پسماندها

حداكثر تا 4 برابر وزن روي توليدي

 

ماده 20- كليه توليد كنندگان، وارد كنندگان و توزيع كنندگان كالا و مواد بايد مشخصات، مقدار و نحوه مديريت پسماند ويژه خود را به شرح مندرج در اظهارنامه، به سازمان و دستگاه ذيربط ارايه نمايند. متخلفين از مفاد اين ماده به مجازاتهاي مقرر در ماده (16) قانون محكوم خواهند شد.
ماده 21- پسماندهاي دامپزشكي به عنوان پسماندهاي ويژه كشاورزي، مشمول ماده (11) قانون مي باشند.
ماده 22- سازمان بايد با رعايت ماده (11) قانون، بر اساس كميت و كيفيت پسماندهاي ويژه صنعتي، محلهاي مناسب دفع آنها را مطالعه و به وزارتخانه هاي كشور و صنايع و معادن پيشنهاد نمايد.
ماده 33- نقل و انتقال درون مرزي پسماندهاي ويژه، تابع آيين نامه اجرايي حمل و نقل مواد خطرناك (موضوع تصويب نامه شماره 44870/ت 22029 ه مورخ 27/12/1380 هيات وزيران) و اصلاحيه هاي بعدي آن خواهد بود.
ماده 34- كليه اشخاص حقيقي و حقوقي كه مبادرت به نقل و انتقال برون مرزي پسماندهاي ويژه مي نمايند بايد مفاد كنوانسيون بازل را رعايت نموده و اطلاعات لازم را در اختيار سازمان (مرجع ملي كنوانسيون بازل) قرار دهند. اشخاص حقيقي و حقوقي كه مفاد كنوانسيون را رعايت نكنند يا اطلاعات نادرست به سازمان ارائه نمايند به حداكثر مجازاتهاي تعيين شده در ماده (16) قانون محكوم خواهند شد.
ماده 35- زباله هاي دريايي و مصالح دريايي تابع ضميمه پنجم كنوانسيون MARPOL و كنوانسيون دفع مواد زايد در دريا بوده و كارگروه ملي بايد در تدوين ضوابط و شيوه نامه هاي مربوط، مفاد كنوانسيون مزبور را لحاظ نمايد.
ماده 39- دستگاههاي مشمول ماده (21) عبارتند از وزارت كشور (بخشداريها)، سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور (شهرداريها و دهياريها) سازمان حفاظت محيط زيست وزارت جهاد كشاورزي، وزارت صنايع و معادن، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت راه و ترابري

+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم تیر 1389ساعت 23:6  توسط حسین کیاشمشکی  |